• Eğitim Reformu Girişimi'nin (ERG) "Eğitim İzleme 2025" raporu açıklandı.
• Rapora göre, zorunlu eğitim çağında olmasına rağmen yaklaşık 804 bin 250 çocuk örgün eğitim dışında.
• Türkiye'de çocukların yaklaşık yüzde 39,5'i 'yoksulluk veya sosyal dışlanma riski' altında yaşarken, 15-17 yaş grubundaki her dört çocuktan biri iş gücüne katılıyor.
• En zengin hanelerin eğitime yaptığı harcama, en yoksul hanelerin harcamasının tam 28 katı.

Raporun "Eğitime Erişim" başlığı altında sunulan veriler, eğitim sistemindeki sorunlardan birini işaret ediyor. Rapora göre, 15-17 yaş grubunda eğitim dışındaki çocuk oranı son iki yıldır yüzde 8 seviyesinin üzerinde seyrediyor. Özellikle kız çocuklarının önemli bir bölümünün ortaöğretimde ya da üniversitede olmadığı, eğitime geç başladıkları için ortaokulda kaldıkları veya tamamen eğitim dışında oldukları belirtiliyor.

Muş, Ağrı ve Urfa gibi illerde 14-17 yaş grubundaki neredeyse üç çocuktan birinin eğitim dışında kalması, bölgesel eşitsizliğin boyutlarını gözler önüne seriyor. Raporda ayrıca, 2024 yılında güvenlik birimlerine 202 bin 785 suça sürüklenen çocuk getirildiği bilgisine de yer verilerek, bu olgunun okulun da dahil olduğu toplumsal dayanıklılık ağlarının zayıflığı üzerinden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Ekonomik koşulların eğitimden kopuşta belirleyici rolü

Rapor, çocuk yoksulluğunun ve buna bağlı olarak çocuk işçiliğinin artmasının, çocukların eğitim dışına çıkmasında temel bir etken olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye'de 15-17 yaş grubunda çalışan çocuk oranının artması ve çocukların önemli bir kısmının maddi yoksunluk içinde yaşaması, sosyoekonomik koşulların eğitim hakkının gerçekleşmesini engellediğini gösteriyor.

Rapor, bu tablonun, eğitime erişimde fırsat eşitliğinin sağlanması için kapsamlı sosyal ve ekonomik politikaların zorunluluğunu ortaya koyduğunu belirtiyor.

Hesapverebilirliği merkeze alan yönetişim çağrısı

"Eğitimde Yönetişim" başlığı altında, ERG mevcut sistemi eleştirerek yeni bir çerçeve öneriyor. Rapora göre, eğitimde yönetişim, yalnızca metrik odaklı bir denetim düzeni olmaktan çıkarılmalı; çocuğu ve öğretmeni merkeze alan nitelikli bir eğitim sisteminin kurulmasına hizmet etmeli. Hesapverebilirliğin bir amaçtan çok bir araca dönüşme riskine dikkat çekilen raporda, eğitim sisteminin dönüşümünde diyalog, şeffaflık ve hesapverebilirliğin kurucu bir rol üstlenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Rapor ayrıca, altyapı eşitsizliklerinin giderilmesi ve öğretmenlerin sürdürülebilirlik okuryazarlığının güçlendirilmesi gibi unsurların izleme-değerlendirme süreçlerinin sağlamlaştırılmasıyla desteklenmesini temel öneriler arasında sıralıyor.

Öğretmen niteliği ve eksik donanım sorunu

Rapor, öğretmenlerin mesleğe olan ilgisinin yüksek olduğunu (ilk kariyer tercihi öğretmenlik olanların oranı yüzde 73,6) belirtse de, bazı zorluklara dikkat çekiyor. Rapora göre, okullarda yeterli donanıma sahip öğretmen eksikliği Türkiye'de ilkokulda yüzde 21,34, ortaokulda yüzde 22,7 ve lisede yüzde 29,1.