• ABD, UNESCO’dan Aralık 2026 sonunda ayrılacağını bildirdi.
• Gerekçe olarak, örgütün “İsrail karşıtı önyargıları” ve “bölücü kültürel-sosyal gündemi” gösterildi.
• Beyaz Saray ve Dışişleri, UNESCO’nun Filistin’i tanıma kararını eleştirdi.
• BM ve UNESCO yönetimi, kararı “üzüntüyle” karşıladı ve çok taraflılığa zarar vereceğini savundu.

ABD, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nden (UNESCO) ayrılma kararını resmen açıkladı. Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Anna Kelly, kararın, UNESCO'nun “Amerikan halkının sağduyulu değerleriyle uyuşmayan ayrıştırıcı kültürel ve sosyal davaları desteklemesi” nedeniyle alındığını söyledi. Associated Press’in aktardığına göre, İsrail’e karşı “kurumsal önyargı” da çekilme kararında etkili oldu.

ABD’nin örgütten ayrılığı, 2026 yılı Aralık ayı sonunda yürürlüğe girecek.

Gerekçe: İsrail karşıtlığı ve "ideolojik ajanda"

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Tammy Bruce, ayrılık kararının UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay’a bildirildiğini açıkladı. Bruce, yazılı açıklamasında, UNESCO’nun Filistin’i üye devlet olarak tanımasının ABD dış politikasıyla çeliştiğini belirtti. Kurumun "İsrail karşıtı söylemi teşvik ettiği" öne sürülerek, "UNESCO’ya sürekli katılım, ulusal çıkarlarımızla bağdaşmıyor" ifadelerine yer verildi.

Bruce ayrıca, UNESCO’nun BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne “aşırı odaklandığını” ve bu yaklaşımın “küreselci, ideolojik bir kalkınma gündemi” olduğunu savundu.

Trump çekilmişti, Biden geri dönmüştü

Bu kararla ABD, UNESCO’dan üçüncü kez çekilmiş olacak. İlk olarak Ronald Reagan döneminde, 1984’te “gereksiz siyasallaşma” ve “ABD karşıtı tutum” nedeniyle ayrılan ABD, 2003’te George W. Bush döneminde geri dönmüştü.

2017’de Donald Trump, UNESCO’dan ikinci kez çıkma kararı almış; Biden yönetimi ise 2023’te ülkeyi yeniden üyeliğe döndürmüştü. Şimdi ise, Biden’ın görev süresinin sonuna yaklaşılırken ABD yine UNESCO’dan çıkma sürecini başlattı.

UNESCO: Karar üzücü

UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay, ABD’nin ayrılık kararını “derin üzüntüyle” karşıladığını söyledi. Azoulay, örgütün 2018’den bu yana reform geçirdiğini ve finans kaynaklarını çeşitlendirdiğini hatırlattı. ABD’nin finansal katkısının toplam UNESCO bütçesinin yalnızca %8’ine denk geldiğini belirten Azoulay, "İsrail karşıtı önyargı" iddialarını reddetti.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de karardan dolayı duyduğu derin üzüntüyü dile getirdi. BM Sözcüsü Stephane Dujarric, UNESCO Direktörü Azoulay’ın antisemitizmle mücadelede aktif bir rol oynadığını vurgulayarak, “Eğer bir şeyi değiştirmek istiyorsanız katılım sağlayın.” dedi.