• AYM, gümrük müşavirliği ve yardımcılığı şartları arasında sayılan "yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymemiş olmak" ibaresini iptal etti.
• Danıştay 10. Dairesi, mesleki izin belgesinin iptaliyle ilgili bir davada bu düzenlemenin hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürerek AYM'ye başvurdu.
• Yüksek Mahkeme, hangi suçların "yüz kızartıcı" olduğunun kanunda açıkça tanımlanmadığını ve bu durumun öngörülebilirlik ilkesini zedelediğini tespit etti.
• İptal kararı ile bireylerin çalışma hakkına getirilen sınırlamanın, keyfiliğe karşı yeterli güvence içermediği sonucuna ulaşıldı.

Anayasa Mahkemesi (AYM), Gümrük Kanunu'nda yer alan ve gümrük müşavirliği ile yardımcılığı mesleğinin icrası için engel teşkil eden "yüz kızartıcı suç" düzenlemesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Danıştay 10. Dairesi'nin başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yüksek Mahkeme, söz konusu ifadenin belirsiz olduğuna ve keyfi uygulamalara yol açabileceğine hükmetti.

Hukuki belirsizlik çalışma hakkını engelliyor

Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararında, bir mesleğin icrasının belirli suç mahkumiyetlerine bağlanması durumunda, bu suçların net bir şekilde kanunda yer alması gerektiği vurgulandı. Türk Ceza Kanunu’nda veya diğer yasalarda "yüz kızartıcı suçların" neler olduğuna dair açık bir hüküm bulunmadığına dikkat çekildi.

Kararda, mevcut düzenlemenin mesleğin icrasına engel olacak suçların kapsamını genişletebilecek ve keyfi yorumlara açık bir yapıda olduğu belirtildi. Bireylerin hangi somut fiillerin bu kapsama girdiğini yasal çerçevede kesinlikte öngöremedikleri aktarıldı.

Keyfiliğe karşı yeterli güvence bulunmuyor

Yüksek Mahkeme, çalışma hakkına getirilen bu tür sınırlamaların belirli ve öngörülebilir nitelikte olması gerektiğini hatırlattı. İptal edilen kuralın, temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceği ilkesiyle bağdaşmadığı sonucuna varıldı.

Gerekçede, "Çalışma hakkına sınırlama getiren kuralın keyfiliğe karşı yeterli güvence içermediği sonucuna ulaşılmıştır" ifadeleri kullanıldı. Bu durumun Anayasa'nın 13, 48 ve 49. maddelerine aykırılık teşkil ettiği belirtilerek düzenleme oy birliğiyle iptal edildi.

Danıştay’ın itirazı ve gümrük kanunu'ndaki liste

Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinde; kaçakçılık, zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi birçok suç türü açıkça sayılmıştı. Ancak Danıştay, listenin sonuna eklenen "gibi yüz kızartıcı suçlar" ibaresinin ucu açık bir kapsam yarattığını savunarak iptal başvurusunda bulundu.

AYM’nin bu kararıyla birlikte, gümrük müşavirliği mesleğine giriş ve belgenin korunması süreçlerinde sadece kanunda ismi açıkça belirtilen somut suçlar esas alınabilecek. Yasal boşluğun giderilmesi için Meclis'in yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.