• Polis, gösteriye 300 bin kişinin katılmasını beklerken, Haredi kaynakları bu sayının 500 bine ulaşabileceğini belirtti; bu, son yılların en büyük dini protestosu olarak kayıtlara geçti.
• Gösteri, Başbakan Binyamin Netanyahu ile Ultra-Ortodoks koalisyon ortakları arasında askerlik muafiyeti yasasının çıkarılamaması nedeniyle yaşanan siyasi krizin ortasında gerçekleşti.
• Muafiyet yasasının çıkarılmaması üzerine koalisyon ortaklarından Şas Partisi, geçtiğimiz hafta hükümetteki görevlerinden çekilmiş ve Netanyahu hükümeti azınlık durumuna düşmüştü.

İsrail’de uzun süredir tartışılan Ultra-Ortodoks (Haredi) Yahudilerin zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutulması sorunu, Batı Kudüs'te on binlerce kişinin katıldığı büyük bir protesto gösterisiyle yeniden zirveye tırmandı.

Çok sayıda hahamın desteklediği Ultra-Ortodokslar, Yitzhak Navon tren istasyonunda toplanarak, Yeşiva (Tevrat okulu) öğrencilerini askerlikten muaf kılacak bir yasanın çıkarılmasını talep etti.

Protesto Batı Kudüs’te hayatı durma noktasına getirirken, tren seferleri askıya alındı ve bazı yollar araç trafiğine kapatıldı. Haredi gruplar, katılımı engellemek amacıyla Tel Aviv’den Kudüs’e yapılan tren seferlerinin askıya alınmasına tepki gösterdi. Polis gösteri alanına 2 bin memur görevlendirdi.

İsrail basınındaki tahminlere göre gösteriye 300 bin kişinin katılması beklenirken, Haredi kaynakları sayının 500 bine kadar çıkabileceğini öne sürdü. Bu kitlesel katılımın, ülkedeki son yılların en büyük dini protestosu olduğu belirtiliyor.

Netanyahu hükümetinde kriz derinleşiyor

Protestolar, Başbakan Binyamin Netanyahu ile Ultra-Ortodoks partiler arasındaki süregelen siyasi krizin ortasında gerçekleşti. İsrail yasalarına göre 18 yaşını dolduran her vatandaşın zorunlu askerlik hizmetini yapması gerekirken, Haredi erkeklerin askerlikten muaf tutulması uzun yıllardır tartışmalı bir konuydu.

Ekim 2023’ten bu yana artan güvenlik ihtiyaçları ve İsrail Yüksek Mahkemesi’nin 25 Haziran 2024’te verdiği, Haredi erkeklerin askerlikten muaf tutulmasının yasal dayanağının bulunmadığı kararı krizi derinleştirdi.

Haredi partileri, muafiyet yasasının çıkarılamaması üzerine hükümetteki görevlerinden istifa etmeye başlamıştı. Koalisyonun kilit partilerinden Şas, geçen hafta milletvekillerinin koalisyondaki görevlerinden ayrıldığını duyurarak, Netanyahu hükümetini azınlık durumuna düşürmüştü.

Birleşik Tevrat Yahudiliği İttifakı'nın da yeni yasa taslağının taleplerini karşılamadığı gerekçesiyle hükümetten çekilmesiyle kriz, ülkeyi erken seçim eşiğine taşımıştı.