• Çin, yerli yarı iletken üretimini hızlandırmak amacıyla "Manhattan Projesi" benzeri devasa bir teknoloji hamlesini hayata geçirdi.
• Huawei ve devlet kurumlarının iş birliğiyle yürütülen projede, Hollandalı ASML şirketinden ayrılan uzman mühendisler kilit roller üstlendi.
• Geliştirilen litografi prototipinin, 2028 ile 2030 yılları arasında tam üretim kapasitesine ulaşarak dışa bağımlılığı bitirmesi planlandı.

Washington'un yaptırımları yerli üretimi tetikleyen ana unsur oldu

ABD yönetimi, ileri teknoloji çiplerine erişimi engelleyerek Çin'in yapay zeka ve savunma sanayi alanındaki gelişimini durdurmak için katı ambargolar uyguladı. Bu baskılar karşısında Pekin, teknolojik egemenliğini korumak adına ulusal düzeyde bir seferberlik başlatarak tüm imkanlarını seferber etti.

Shenzhen’deki tesislerde yürütülen gizli çalışmalar sonucunda, en karmaşık üretim aşamalarından biri olan EUV teknolojisinde yerli imkanlarla başarıya ulaşıldı. Elde edilen bu ilerleme, küresel teknoloji uzmanları tarafından Çin'in Batı'ya olan bağımlılığını sarsacak en büyük kırılma noktalarından biri olarak görüldü.

Mühendislik transferi ve tersine mühendislik başarıyı getirdi

Projenin teknik kadrosunda, daha önce ASML bünyesinde görev yapan ve yüksek teşviklerle Çin'e çekilen üst düzey teknik uzmanların yer aldığı belirlendi. Bu uzman kadro, dünyanın en karmaşık makineleri olarak kabul edilen litografi sistemlerini analiz ederek Çin'in ihtiyaçlarına uygun yeni modeller tasarladı.

Sürece dahil olan bir yetkili, projenin nihai amacının "Çin’in kendi yerli makineleriyle en gelişmiş çipleri üretebilecek kapasiteye ulaşması" olduğunu açıkça dile getirdi. Tasarlanan prototiplerin gücünü artırmak için orijinal örneklerden çok daha büyük ve modüler bir mimari yapı tercih edildi.

Optik sistemlerdeki ilerleme 2025 yılının dönüm noktası oldu

Changchun Optik, İnce Mekanik ve Fizik Enstitüsü, 2025 yılı başında tamamlanan prototipin ışık kaynağı ve yansıtma sistemlerinde büyük bir teknik engeli aşmayı başardı. Japonya merkezli Nikon ve Canon’dan sağlanan optik bileşenler, geliştirilen yerli teknolojilerle uyumlu hale getirilerek sisteme başarıyla entegre edildi.

ASML’nin üst yöneticisi Christophe Fouquet, Çin’in bu teknolojiye sahip olmasının uzun yıllar alacağını iddia etmesine rağmen Shenzhen’deki laboratuvardan gelen veriler bu iddiayı çürüttü. Prototipin beklenen verimlilikte çalışması, Çin’in çip üretiminde Batı ile arasındaki mesafeyi hızla kapattığını net bir şekilde kanıtladı.

Küresel çip savaşlarında dengeler yeniden kuruluyor

Çin'in yürüttüğü bu stratejik proje, sadece ekonomik bir başarı değil, aynı zamanda ulusal güvenlik ve teknolojik bağımsızlık için atılmış kritik bir adım niteliği taşıdı. Yerli üretim makinelerinin başarılı testi, dünya genelindeki yarı iletken pazarında güç dengelerinin doğuya kaymasına neden olacak bir süreci başlattı.

Pekin'in kararlı tutumu, yapay zeka yarışında Batı’nın uyguladığı kısıtlamaların beklenen etkiyi yaratmadığını ve aksine Çin’in inovasyon hızını artırdığını gösterdi. Neticede, Çin kendi "Manhattan Projesi" ile küresel teknoloji sahnesinde yeni ve bağımsız bir aktör olarak konumunu güçlendirdi.