• Şi Cinping, ŞİÖ’nün hegemonyaya karşı etkin bir güç olduğunu, çok kutuplu bir dünya düzeni ve kapsayıcı küreselleşme için işbirliği yapılması gerektiğini söyledi.
• Şi, ŞİÖ’nün 26 ülkeyi kapsayan dev bir örgüt haline geldiğini, 30 trilyon dolarlık işbirliği potansiyeli yarattığını açıkladı.
• Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, kriz yönetimi için dışişleri bakanlarından oluşan bir komite kurulmasını ve tek taraflı yaptırımların etkisini azaltmak için “ŞİÖ Özel Hesaplar” mekanizmasının güçlendirilmesini teklif etti.
• ŞİÖ bugün Avrasya’nın %65’ini, dünya nüfusunun %40’ını ve küresel ekonominin %30’unu temsil ediyor; Batı’nın yaptırımlarına karşı alternatif bir blok olarak öne çıkıyor.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) Tiencin’de düzenlenen 25. Devlet Başkanları Konseyi toplantısının açılışında konuştu.
Şi, örgütün kuruluşundan bu yana çok taraflılık ve işbirliği temelinde hareket ettiğini belirterek, “ŞİÖ, uluslararası eşitliğin ve adaletin yanında olarak hegemonyacılığa ve güç siyasetine karşı etkin bir güç haline geldi” dedi.

Çin lideri, üyeleri işbirliğini artırmaya davet ederek, “Eşit ve düzen içinde çok kutuplu bir dünyayı savunmalı, küresel yönetim sistemini daha adil hale getirmeliyiz” ifadelerini kullandı.

Ekonomi ve yatırımlar

Şi, ŞİÖ’nün 26 ülkeyle dünyanın en geniş bölgesel örgütü haline geldiğini ve işbirliğinin 50’den fazla alana yayıldığını belirtti. Bu çerçevede yaklaşık 30 trilyon dolarlık değer yaratıldığını söyledi.
Çin’in ŞİÖ ülkeleriyle ticaretinin 2,3 milyar doları aştığını, yatırımlarının ise 84 milyar dolara ulaştığını kaydeden Şi, şunları ekledi:

• Enerji, yeşil sanayi, dijital ekonomi ve yapay zekâda işbirliği çağrısı
• Bu yıl için 280 milyon dolarlık hibe desteği
• Üye ülke bankalarına 1,4 milyar dolarlık kredi imkanı
• 5 yıl içinde 10 yeni “Luban Atölyesi” açılması ve 10 bin kişiye mesleki eğitim verilmesi

İran’ın çıkışı: kriz komitesi ve yaptırımlara karşı mali işbirliği

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise konuşmasında örgütün daha somut adımlar atması gerektiğini vurguladı.
Pezeşkiyan, dışişleri bakanlarından oluşacak bir kriz komitesi kurulmasını önererek, bu yapının egemenlik ihlallerinde derhal toplanıp destek sağlaması gerektiğini söyledi.

İran lideri ayrıca, Batı’nın tek taraflı yaptırımlarının etkisini azaltmak için şu önerilerde bulundu:

• Ulusal para birimleriyle ticaretin yaygınlaştırılması
• Dijital ödeme altyapılarının kurulması
• Çok taraflı para takas fonu (“ŞİÖ Özel Hesaplar”) mekanizmasının güçlendirilmesi

Jeopolitik önem

ŞİÖ, 1996’da “Şanghay Beşlisi” olarak kurulduktan sonra bugün 10 üye, 2 gözlemci ve 14 diyalog ortağıyla Avrasya’nın en geniş siyasi-ekonomik ittifakı haline geldi. Türkiye de diyalog ortakları arasında bulunuyor.
Örgüt, Avrasya topraklarının %65’ini, dünya nüfusunun %40’ını ve küresel gayrisafi hasılanın %30’unu kapsıyor.