• Virginia’daki bir federal mahkeme, Google’ın çevrimiçi reklam teknolojilerinde iki alanda yasa dışı tekel kurduğuna hükmetti.
• Bu karar, Google’ın 1.86 trilyon dolarlık piyasa değeri ve dijital reklamcılık üzerindeki kontrolü açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
• Yayıncıların reklam alanı satışı için kullandığı araçlar ve bu işlemleri yöneten yazılım sistemlerinde tekel kurduğu belirlendi.
• Mahkeme taraflardan gelecek hafta çözüm önerilerini sunmalarını istedi. Google’a ait bazı birimlerin satılması gündeme gelebilir.

ABD Virginia Doğu Bölgesi Federal Mahkemesi’nde görülen davada, Yargıç Leonie Brinkema, Google’ın çevrimiçi reklam teknolojisi piyasasının iki temel bölümünde yasa dışı tekel oluşturduğuna hükmetti. Kararda, Google’ın “görünmez bir sistem üzerinden piyasa hâkimiyetini güçlendirdiği” ve bu süreçte yasaları çiğnediği belirtildi.

Adalet Bakanlığı ve bazı eyaletler tarafından açılan davada Google’ın, dijital reklamcılıkta daha fazla pay alabilmek için rakiplerini sistem dışına ittiği, fiyatları manipüle ettiği ve yayıncılara zarar verdiği öne sürüldü.

Hangi alanlarda tekel kurdu?

Yargıç Brinkema, kararında hükümetin üç iddiasından ikisini haklı buldu:

1. Yayıncıların (örneğin haber siteleri) reklam alanlarını yönetmek için kullandığı araçlar,
2. Bu işlemleri kolaylaştıran yazılım sistemleri.

Reklamverenlerin kullandığı araçlar ise mahkeme tarafından geçerli bir piyasa olarak tanımlanmadığı gerekçesiyle dışarda bırakıldı.

Yayıncılara ve açık internete zarar verdi

Mahkeme kararında, Google’ın tekelci uygulamalarının yalnızca rakiplerini değil, aynı zamanda reklam yayınlayan müşterilerini ve bilgiye serbest erişimi hedefleyen açık internet yapısını da olumsuz etkilediği vurgulandı.

Karar, Google'ın çevrim içi reklamcılıkta sadece iyi ürünler sunarak değil, rekabeti kısıtlayarak da büyüdüğü yönündeki eleştirileri destekler nitelikte.

Google’dan temkinli açıklama, hükümetten kararlı mesaj

Google'ın düzenleyici işlerden sorumlu başkan yardımcısı Lee-Anne Mulholland, kararı "yarı zafer" olarak yorumladı ve şu ifadeleri kullandı:

Bu davanın yarısını kazandık, diğer yarısı için itiraz edeceğiz. Yayıncılar birçok seçeneğe sahip ve Google’ı tercih etmelerinin nedeni araçlarımızın etkili, uygun fiyatlı ve kolay olması.

Ancak Adalet Bakanlığı’ndan gelen açıklamalar daha netti. Adalet Bakanı Pam Bondi, kararı “dijital kamusal alanın tekelleştirilmesine karşı tarihi bir zafer” olarak nitelendirdi. Bondi, “Amerikan halkını teknoloji devlerinin serbest piyasa ve ifade özgürlüğü üzerindeki baskılarından korumaya kararlıyız.” ifadesini kullandı.

Google bölünebilir mi?

Bu karar, Google’ın çevrim içi aramada da tekel olduğuna hükmeden bir başka davayla birlikte düşünüldüğünde, şirketin bir bütün olarak bölünmesini gündeme getirebilir. Mahkeme, önümüzdeki hafta her iki taraftan davanın sonraki aşamalarına dair çözüm önerilerini bekliyor.

Adalet Bakanlığı, daha önce Google’ın zamanla satın aldığı bazı reklam teknolojisi iş kollarını elden çıkarmasını talep etmişti. Bu yönde bir karar, şirketin internet reklamcılığındaki kontrolünü büyük ölçüde sınırlayabilir.