• ABD'nin sunduğu ateşkes önerisi, İsrail'in Gazze'deki işgalini kalıcı hale getirmesini sağlayacak "6 açık kapı" madde içeriyor.
• Öneri, İsrail'in ateşkes sürerken askerlerini yeniden konuşlandırmasına ve bölgeleri daha sonra belirlemesine olanak tanıyor.
• Hamas'ın elindeki esirlerin hızla serbest bırakılması öngörülüyor, bu da İsrail'in iç baskısının azalacağı ve saldırılarını daha rahat sürdüreceği endişesini doğuruyor.

ABD’nin arabuluculuğunda sunulan 60 günlük ateşkes önerisi, ilk bakışta kapsamlı bir barış planı gibi görünse de içerdiği maddeler İsrail'e sahada geniş bir hareket alanı tanıyor.

Öneriye göre, ateşkes 60 gün süreyle uygulanacak ve ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'in bu süreye uyacağını garanti edecek. İsrailli 58 esirden, 10 canlı ve 18 ölmüş İsrailli esir iki aşamada serbest bırakılacak.

Hamas'ın elindeki esirlerin hızlıca bırakılmasını sağlayan bu durum, Hamas'ın esirleri kademeli olarak serbest bırakarak ateşkesin devamı için bir koz olarak kullanma imkanını azaltıyor.

Bu da, İsrail'in esirler bırakıldıktan sonra iç baskısının azalacağı ve saldırılarını daha rahat bir şekilde sürdürebileceği endişesini doğuruyor. Özellikle Gazze'ye yardım girişini sağlamak için esirlerin bir baskı aracı olarak görülmesi durumu bu maddeyle zayıflatılıyor.

İsrail askerlerini ateşkes sürecinde yeniden konuşlandıracak

Ateşes önerisine göre İsrail ordusunun, ateşkes sürerken Gazze'de yeniden konuşlanmasına izin verilecek.

İlk grup esirlerin serbest bırakılmasının ardından İsrail ordusu, insani yardım planları ve önceden kararlaştırılmış haritalar doğrultusunda Gazze'nin kuzeyinde ve Netzarim Koridoru'nda yeniden konumlanacak.

Yedinci günde, ikinci grubun serbest bırakılmasının ardından Gazze'nin güneyinde de benzer bir yeniden konuşlanma gerçekleşecek. .

Bu konuşlanma, esir değişim süreciyle eşzamanlı ilerleyecek. Nihai sınırlar ise teknik ekiplerin görüşmesiyle daha sonra kararlaştırılacak. Yani İsrail, ateşkes sona ermeden önce saldırılar sürecinde yerleşemediği yeni pozisyonlara yerleşmiş olacak.

İnsani yardım girişi belirsiz

Hamas'ın ateşkesi kabul etmesinin hemen ardından Gazze'ye insani yardım akışı başlayacak. Sivillere yönelik tüm yardım taahhütleri ateşkes boyunca yerine getirilecek ve Birleşmiş Milletler (BM) ve Kızılay gibi yerleşik kanallar aracılığıyla ulaştırılacak.

Ancak, yardımların eski kanallar aracılığıyla Gazze'ye girişinin detayları henüz netleşmediği için bu konuda belirsizlikler sürüyor.

“Ateşkesi sürdürecek garanti yok”

Uzmanlara göre en kritik nokta, Hamas’ın esirleri serbest bıraksa da, Netanyahu’nun savaşa geri dönmesini engelleyecek hiçbir bağlayıcı madde olmaması. Üstelik savaşa dönmek, İsrail açısından artık daha kolay olabilir.

Çünkü içerideki “esirleri kurtar” baskısı sona erecek. Bu yönüyle, öneri her ne kadar detaylı görünse de İsrail için yeni bir çatışma zemini inşa etme fırsatına dönüşüyor.

“Netanyahu'nun gözünde savaş daha da kolaylaşacak”

Uzmanlar, önerilen tüm maddelere rağmen, Hamas'ın elindeki esirlerin serbest bırakılmasının ardından İsrail Başbakanı Netanyahu'nun savaşı durduracağına dair net bir güvencenin bulunmadığına dikkat çekiyor.

Analistlere göre, İsrail içinde esirlerin durumuna bağlı savaşın durdurulması yönündeki baskılar ortadan kalktığında, Netanyahu'nun askeri operasyonları daha rahat sürdürmesi bekleniyor. Bu durum, ateşkesin kalıcılığına dair ciddi endişeleri beraberinde getiriyor.

Kalıcı ateşkes görüşmeleri

Öneriye göre kalıcı ateşkes görüşmeleri, 60 günlük ateşkesin ilk gününde garantör arabulucuların gözetiminde başlayacak. görüşmelerde Gazze'deki İsrail askerlerinin geri çekilmesi ve uzun vadeli güvenlik düzenlemeleri, Gazze'de çatışma sonrası yönetim ve düzenlemelere ilişkin öneriler ile kalıcı ateşkesin resmi olarak ilan edilmesi gibi konular ele alınacak.

ABD, Mısır ve Katar, 60 gün boyunca ve muhtemel uzatmada ateşkesi sağlamak üzere garantör olarak görev alacak. Bu ülkeler, kalıcı ateşkes anlaşmasına yönelik ciddi müzakerelerin sürdürülmesini denetleyecek ve gerekli düzenlemelerin tamamlanmasına yardımcı olacak. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, sahada yürütülecek müzakerelere liderlik edecek ve anlaşmayı sonuçlandıracak.

Ancak bu garantörlük, daha çok kolaylaştırıcı rolüyle sınırlı tutulmuş. İsrail’in ateşkese ne derece uyacağına dair net ve bağlayıcı bir yükümlülük bulunmuyor. Bu da, sürecin tek taraflı olarak kolayca askıya alınabileceği ya da ihlal edilebileceği endişesini doğuruyor. Özellikle İsrail'in askeri eylemleri durduracağı yönündeki vaatlerin sahadaki pratik karşılığına dair denetim mekanizmalarının yetersizliği, ateşkesi kırılgan hale getiriyor.