• 22 Mart 2024’te Moskova’daki Crocus City Hall’a yapılan saldırıda 149 kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı. Saldırıyı DEAŞ üstlendi.
• Dördü Tacikistanlı silahlı saldırgan ve 15 yardımcısı pazartesi günü askeri mahkemede yargılanmaya başladı; duruşmalar kapalı yapılıyor.
• Rusya, DEAŞ’ın sorumluluğuna rağmen Ukrayna ve Batı’yı suçladı; Kiev bu iddiaları “asılsız ve gülünç” olarak niteledi.
• İnsan hakları grupları, zanlıların işkence gördüğünü belirtiyor; gözaltı sırasında kulak kesilmesi gibi ağır işkence görüntüleri kaydedildi.

Moskova’nın dışındaki Crocus City Hall konser salonuna 22 Mart 2024’te düzenlenen saldırıyla ilgili dava pazartesi günü başladı. Dört silahlı saldırganın 149 kişiyi öldürdüğü ve binayı ateşe verdiği olay, modern Rusya’nın en büyük terör saldırılarından biri olarak kayda geçti.

Sanık sandalyesinde sadece saldırıyı düzenleyen dört Tacik kökenli zanlı değil, aynı zamanda 15 yardımcısı da bulunuyor. Askeri mahkeme süreci kamuya kapalı yürütülüyor. Yaklaşık 30 kurban yakını ve hayatta kalan da duruşmada hazır bulundu.

DEAŞ üstlendi Rusya Kiev’i suçladı

Saldırıyı, Afganistan ve Orta Asya'da faaliyet gösteren DEAŞ’ın Horasan kolu (IŞİD-K) üstlenmişti. Ancak Rus yetkililer, herhangi bir inandırıcı kanıt sunmadan, saldırının “Ukrayna’nın çıkarları doğrultusunda planlandığını” iddia etti.

FSB Başkanı Aleksandr Bortnikov, saldırının arkasında “ABD, İngiltere ve Ukrayna’nın olabileceğine inandığını” söyledi. Soruşturma Komitesi ise geçen ay, “Ukrayna yönetiminin ülkemizdeki siyasi istikrarı bozmak amacıyla bu insanlık dışı suçu planladığını” öne sürdü.

Ukrayna yönetimi ise suçlamaları “temelsiz ve saçma” olarak reddetti.

Uyarılar görmezden gelinmişti

Batılı istihbarat servislerinin saldırıdan önce “Moskova’da kitlesel saldırı planları” konusunda hem kamuya açık hem de özel uyarılarda bulunduğu biliniyor. Ancak saldırıdan sadece üç gün önce Vladimir Putin bu uyarıları, “toplumu korkutma girişimi” olarak nitelendirmişti.

TASS haber ajansı, olayla ilgili dava dosyasına dayandırdığı haberinde, hayatını kaybedenlerin neredeyse yarısının yangın sonucu oluşan duman ve karbonmonoksit zehirlenmesiyle öldüğünü aktardı.

Zanlılara yönelik işkence iddiaları

Sanıklar Saidakrami Murodali Rachabalizoda, Dalerdzhon Barotovich Mirzoyev, Shamsidin Fariduni ve Muhammadsobir Fayzov olarak tanımlandı. İnsan hakları kuruluşları, gözaltı sürecinde zanlılara işkence yapıldığını ve duruşmaya çıktıklarında bu izlerin görüldüğünü bildirdi.

Gözaltı anlarına ait sosyal medyada yayılan bir videoda, bir zanlının kulağının kesilip zorla ağzına sokulduğu görülmüştü.

Saldırı sonrası göçmen baskısı

Saldırı, Rusya'da Orta Asyalı göçmenlere karşı sert bir tepkiyi tetikledi. Polis, Tacikistanlı göçmenler başta olmak üzere Orta Asya kökenli kişilere yönelik yaygın aramalar, gözaltılar ve zorla askere alma vakaları gerçekleştirdi. Saldırganların Moskova çevresinde yaşadığı ve IŞİD-K tarafından radikalleştirildiği öne sürüldü.