• Papa Leo XIV, görevindeki ilk konuşmasında yapay zekânın toplumsal risklerine dikkat çekerek etik kuralların gerekliliğini vurguladı.
• Papa, teknolojik ilerlemeye karşı çıkmıyor; aksine insan hakları ve sosyal adaletle uyumlu bir gelişim istiyor.
• Papa’nın selefi Francis döneminde başlayan “AI Etik Çağrısı”, Papa Leo döneminde ivme kazandı.

Katolik Kilisesi'nin liderleri, tarih boyunca sapkın akımlar, salgınlar ve istilalara karşı mücadele etti. 2025 yılında Papa Leo XIV için bu mücadele, yapay zekânın kontrolsüz yükselişi.

Papa Leo, göreve geldikten sonra yaptığı ilk resmi konuşmasında, yapay zekânın “insan onuru, adalet ve emek” üzerinde oluşturabileceği tehditleri dile getirdi. Teknolojinin “muazzam potansiyelini” kabul ettiğini ifade eden Papa, bunun ancak “herkesin iyiliği” için sorumlulukla kullanılabileceğini vurguladı.

Papa Leo XIV kimdir?

ABD’den seçilen ilk papa olan Leo, aynı zamanda matematik eğitimi almış bir isim. Seçtiği papalık ismi de dikkat çekici: 19. yüzyılda Sanayi Devrimi sırasında işçilerin haklarını savunan Papa Leo XIII’e bir gönderme. Vatikan yetkilileri bu tercihin “rastlantı olmadığını” vurguluyor.

Yapay zekâ etiği Vatikan'ın gündeminde

Yapay zekâ konusunda Vatikan’ın çalışmaları Papa Francis döneminde başladı. 2020 yılında IBM ve Cisco gibi teknoloji şirketlerinin de imzaladığı “Roma AI Etik Çağrısı” ile ilk adım atılmıştı. Ocak ayında ise Vatikan, yapay zekânın insanlığı “kendi emeğinin kölesi” haline getirebileceğine dair uyarı yayımladı.

Papa Leo, İtalya Başbakanı Meloni ile yaptığı ilk görüşmesinde de “insan merkezli ve etik temelli yapay zekâ” geliştirilmesi konusunda ortak çalışmaya devam edeceklerini söyledi. Francis ise geçen yıl G7 liderlerine bu konuda hitap etmişti.

Küresel sahnede teknolojik rekabet

Papa'nın çağrısı, dünyanın yapay zekâ konusunda adeta serbest düşüşte olduğu bir döneme denk geldi. Eski Başkan Biden’ın koyduğu güvenlik kurallarını rafa kaldıran ABD Başkanı Donald Trump, OpenAI liderliğinde dev bir donanım yatırım planı açıkladı. Avrupa Birliği bile rekabet gerekçesiyle kendi düzenlemelerinde esneklik sinyali veriyor.

Dijital tanrı söylemi

Papa’nın endişeleri yalnızca dini çevrelerle sınırlı değil. Elon Musk gibi teknoloji devleri de yapay zekânın “dijital bir Tanrı” haline gelmesinden ya da “şeytanın çağrılmasından” korkuyor.

Ancak Vatikan’ın avantajı, yalnızca ahlaki otoritesi değil. Küresel Güney’deki güçlü ağı sayesinde, AI’ye daha adil ve demokratik erişim için baskı yapabilir. Roma’daki Luiss Üniversitesi’nden Prof. Maria Savona’ya göre, “Bu çok yararlı olurdu.”

Deepfake tehdidi ve Vatikan

Papa Leo'nun kendisi de yapay zekânın zararlarından nasibini aldı. Papalığının ilk haftasında yayılan bir deepfake videoda, Papa'nın Burkina Faso lideri İbrahim Traoré’yi överek Vatikan’ın servetini eleştirdiği görüldü. Vatikan, bu içeriğin sahte olduğunu açıkladı.

Tarihsel olarak Kilise ile bilim arasında gerilim yaşanmış olsa da, Papa'nın danışmanı Paolo Benanti'ye göre bu ikilik artık geçerli değil: “Bugün birçok bilim insanı aynı zamanda inançlı.”

Papa Leo XIV’in başarısı, yalnızca doğru şeyi söylemekle değil, aynı zamanda dünya liderlerini ikna edebilmesiyle şekillenecek. Ancak Vatikan’ın “ahlaki ikna gücü” hâlâ güçlü.