• Trablus’ta iç savaşın ardından hurdaya dönen metal ve ahşap atıklar, mimar Lueyh İmran Bervis tarafından sanatla dönüştürülerek “Lemma” adlı kafe haline getirildi.
• Kafede savaşta kalan havan toplarından yapılan avizeler, hurda metallerden oluşturulmuş çocuk parkı ve sanat atölyeleri yer alıyor.
• Bervis, projesinin yalnızca geri dönüşüm değil, zihinsel dönüşüm ve yerli kimliğin korunması fikrine dayandığını vurguluyor.
• “Lemma”, bir kafe olmanın ötesinde sanat, eğitim ve kültürel farkındalığı birleştiren topluluk merkezi olarak işlev görüyor.

Savaş enkazından sanat doğdu

Trablus’un Hay Endülüs Mahallesi’nde yer alan kafe, savaşın bıraktığı izleri sanatsal bir yaklaşımla dönüştürüyor.

Kafenin avizeleri, savaştan kalan havan toplarından yapılırken, çocuk oyun alanı hurda metal ve araç lastiklerinden inşa edildi.Kafe; resim sergileri, sanat atölyeleri ve kültürel etkinliklerin düzenlendiği bir buluşma noktası haline geldi. Mimar Lueyh İmran Bervis, 2011’de Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesinin ardından Libya’da çok sayıda metal ve ahşap malzemenin hurdaya dönüştüğünü söyledi.

Bu durumun kendisinde “çöpe atılan her şeyin yeniden değerlendirilebileceği” fikrini uyandırdığını belirten Bervis, “Bu mekan, insanların atık olarak gördüğü malzemelere nasıl farklı bir değer katabiliriz düşüncesiyle ortaya çıktı.” dedi.

“Zihnimizi geri dönüştürmeye ihtiyacımız var”

Bervis, inşa ettiği mekanın yalnızca “geri dönüşüm trendi” ile bağlantılı olmadığını vurguladı:

“Zihnimizi geri dönüştürmeye ihtiyacımız var. Gerçek değer maddi değil, entelektüel olandır. Kereste, metal ya da lastik gibi malzemeleri insanlar çirkin buluyor. Bizim amacımız bu materyallere estetik bir görünüm kazandırıp onlara yeniden değer kazandırmak.” dedi.

Beş yıl süren inşa sürecinin sonunda ortaya çıkan kafe, savaşın yıkıcılığından doğan bir yeniden inşa sembolü haline geldi.

“Lemma”: Aidiyeti yansıtan yerli bir isim

Kafenin adı, Arapçada “toplanma, bir araya gelme” anlamına gelen “Lemma” olarak seçildi.

Bervis, kafe ismini bilinçli olarak yerli bir kelimeden seçtiğini belirtti:
“Bugünkü sorunumuz, kelimelerin dışarıdan gelmesi. Cafeland, Superland, Maryland gibi isimler aidiyet duygusunu zayıflatıyor. Bizim kelimemiz bize ait olmalı. Lemma ithal değil, yerli bir kelimedir.” dedi.

Kafeden öte: Bir eğitim ve kültür merkezi

“Lemma”, yalnızca bir kafe değil; aynı zamanda atölye çalışmaları, sanat galerileri ve kültürel eğitimlerin düzenlendiği bir merkez olarak işlev görüyor.

Bervis, mevcut bir yapıyı dönüştürdüğü için üst kata yeni bir kat çıkamadıklarını, ancak konteynerden bir sınıf kurarak burada dil, sanat ve tarım gibi alanlarda eğitim verdiklerini söyledi.

Hurda malzemelerle çocuklara farkındalık

Bervis, savaş sırasında çok fazla malzemenin hurdaya dönüştüğünü, bunların büyük kısmının çöpe atıldığını hatırlattı: “Eski su depoları, mermiler ve patlamalar nedeniyle delik deşik olmuştu. İnsanlar bunları atıyordu. Biz ise hurdalıktan topladık.” dedi.

Kafenin çocuk bölümünde de bu malzemeleri kullandığını belirten mimar, “Çocukların etraflarında gördükleri metallere, lastiklere dokunarak hissetmelerini ve çevrelerindeki materyalleri keşfetmelerini istedim.” ifadelerini kullandı.