• Sultan II. Mustafa'nın devlet işlerini uzun süre Edirne'den yönetmesi ve hocası Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin aşırı güç kazanması, İstanbul'da büyük bir hoşnutsuzluğa yol açtı.
• Maaşlarını alamayan cebecilerin (silah ve zırh yapan/koruyan askeri sınıf) başlattığı isyan, kısa sürede diğer askerlerin, ulemanın ve halkın katılımıyla büyüyerek Edirne'ye yürüdü.
• İsyancıların baskısı ve kendi ordusunun da isyancılara katılması üzerine Sultan II. Mustafa, 22 Ağustos 1703'te tahtı kardeşi III. Ahmed'e bırakmayı kabul etti.
• Osmanlı tarihinde bir padişahın daha tahttan indirilmesiyle sonuçlanan Edirne Vakası, III. Ahmed'in saltanat dönemini başlatmıştır.

Edirne'ye taşınan saltanat ve Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin gücü

Sultan II. Mustafa, 1699'da imzalanan ve Osmanlı Devleti'nin ilk kez büyük toprak kaybettiği Karlofça Antlaşması'nın yarattığı moral bozukluğuyla devlet merkezini fiilen Edirne'ye taşımıştı. Vaktinin çoğunu av partileriyle geçirmesi ve İstanbul'u ihmal etmesi, başkentte kendisine karşı büyük bir tepki oluşmasına neden oldu.

Bu dönemde padişah üzerindeki etkisiyle devlet yönetiminde mutlak bir güç kazanan Şeyhülislam Feyzullah Efendi, önemli makamlara kendi akrabalarını ve yandaşlarını getirdi. Feyzullah Efendi'nin bu kayırmacılığı ve artan zenginliği, hem ordu içinde hem de ulema arasında ona karşı büyük bir nefretin doğmasına yol açtı.

İstanbul'da başlayan isyan ateşi Edirne sarayını sardı

1703 yılının Temmuz ayında, maaşları geciken cebeciler tarafından İstanbul'da başlatılan küçük bir isyan, biriken hoşnutsuzlukla birleşerek kısa sürede büyüdü. İsyan, kısa zamanda Yeniçerilerin, diğer askeri birliklerin, ilmiye sınıfının ve İstanbul halkının da katılımıyla dev bir harekete dönüştü.

İsyancılar, Edirne'de bulunan padişaha bir heyet göndererek Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin görevden alınarak kendilerine teslim edilmesini ve padişahın İstanbul'a dönmesini talep etti. Talepleri reddedilince on binlerce kişilik isyancı ordusu, "Padişahım, seni İstanbul'a götürmeye geldik" diyerek Edirne'ye doğru yürüyüşe geçti.

Bir padişahın feragatı ve yeni dönemin başlangıcı

Edirne'ye yaklaşan isyancıları durdurmak için gönderilen ordu birliklerinin de isyancıların safına geçmesi, Sultan II. Mustafa için sonun başlangıcı oldu. Sarayda yalnız kalan ve askeri gücü kalmayan padişah, isyancıların taleplerini kabul etmek zorunda kaldı.

Önce Şeyhülislam Feyzullah Efendi'yi görevden alarak isyancılara teslim etti, ancak bu yeterli olmadı. İsyancılar, 22 Ağustos 1703'te Sultan II. Mustafa'nın tahttan feragat etmesini istediler ve padişah, saltanatı kardeşi Şehzade Ahmed'e (III. Ahmed) bıraktı. Bu olayla birlikte Osmanlı tarihinde bir sayfa kapanırken, Lale Devri'ne de zemin hazırlayacak olan yeni bir dönem başladı.