• Selahaddin Eyyubi'nin ordusu, Temmuz 1187'de Hıttin Savaşı'nda Haçlı ordusunu büyük bir yenilgiye uğratarak Kudüs'ün fethinin yolunu açtı.
• Yaklaşık iki haftalık bir kuşatmanın ardından şehir, 2 Ekim 1187'de, İslam inancında kutsal kabul edilen Miraç Kandili'ne denk gelen bir günde teslim oldu.
• Selahaddin Eyyubi, Birinci Haçlı Seferi'nde yaşanan katliamın aksine, şehri barışçıl bir şekilde teslim aldı ve gayrimüslimlere şehri fidye ödeyerek terk etme veya cizye ödeyerek kalma hakkı tanıdı.
• Fethin ardından Mescid-i Aksa ve Kubbet-üs Sahra gibi kutsal mekanlar Haçlı sembollerinden arındırılarak yeniden ibadete açıldı.

Fethin kapısını aralayan zafer: Hıttin Savaşı

Kudüs'ün fethine giden süreç, Selahaddin Eyyubi'nin 1187 yazında kazandığı ezici Hıttin Zaferi ile başladı. Kudüs Kralı Lüzinyanlı Guy'ın liderliğindeki Haçlı ordusunu Taberiye Gölü yakınlarındaki Hıttin'de tuzağa düşüren Eyyubi ordusu, Haçlıların askeri gücünü neredeyse tamamen yok etti.

Bu zaferin ardından Akka, Taberiye, Askalan, Nablus ve Yafa gibi birçok önemli Haçlı kalesi peş peşe düştü. Stratejik kaleleri ele geçirerek Kudüs'ü yalnız bırakan Selahaddin, ordusuyla birlikte İslam dünyasının en önemli hedeflerinden biri olan kutsal şehre yöneldi.

Kutsal şehirde kuşatma ve barışçıl teslim

Selahaddin Eyyubi'nin ordusu, 20 Eylül 1187'de Kudüs surlarının önüne ulaştı ve şehri kuşatma altına aldı. Kuşatma yaklaşık 12 gün sürdü; bu süre zarfında Eyyubi ordusu surlarda gedikler açmak için yoğun bir çaba gösterdi.

Şehrin savunucusu İbelinli Balian, daha fazla kan dökülmesini önlemek ve 1099'da Haçlıların yaptığı gibi bir katliamın yaşanmasını engellemek amacıyla Selahaddin ile teslim müzakerelerine başladı. Anlaşma sonucunda şehrin, Müslümanlar için manevi bir önemi olan Miraç Kandili gününe denk gelen 2 Ekim 1187 Cuma günü barışçıl bir şekilde teslim edilmesine karar verildi.

Bir komutanın merhameti ve adaleti

Selahaddin Eyyubi'nin Kudüs'e girişi, Birinci Haçlı Seferi'ndeki yağma ve katliamın tam tersi bir görüntü sergiledi. Sultan, şehirdeki Hristiyan ve Yahudi halka büyük bir merhamet ve adaletle yaklaştı; can ve mal güvenliklerini teminat altına aldı.

Anlaşma uyarınca, şehri terk etmek isteyenlere belirli bir fidye ödemeleri karşılığında 40 gün süre tanındı. Fidyeyi ödeyemeyecek durumda olan binlerce yoksul, yaşlı ve hasta ise Selahaddin Eyyubi'nin emriyle ya da kardeşi ve komutanlarının cömertliği sayesinde serbest bırakıldı. Bu adil tutum, Selahaddin Eyyubi'nin isminin Batı kaynaklarında dahi saygıyla anılmasına neden oldu. Fethin hemen ardından Mescid-i Aksa'daki haç kaldırıldı ve cami, yıllar sonra kılınan ilk Cuma namazıyla yeniden Müslümanların ibadetine açıldı.