• Sivas Kongresi, ülkenin dört bir yanından gelen delegelerin katılımıyla milli bir irade ortaya koydu.
• Kongrede, Erzurum Kongresi'nde alınan kararlar ulusal ölçekte genişletilerek kabul edildi ve manda ile himaye fikri kesin bir dille reddedildi.
• Tüm milli direniş örgütleri, "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adıyla birleştirilerek mücadelenin tek elden yönetilmesi sağlandı.
• Mustafa Kemal Paşa'nın başkanlığında, ulusal hükümet gibi hareket edecek olan Heyet-i Temsiliye'nin yetkileri tüm vatanı kapsayacak şekilde genişletildi.

Milli irade Sivas'ta tek ses oldu

Anadolu'nun işgal altında olduğu umutsuz bir dönemde, Amasya Genelgesi'nde yapılan çağrı üzerine toplanan Sivas Kongresi, Türk milletinin kaderini kendi eline alma kararlılığının en somut göstergesi oldu. Mustafa Kemal Paşa'nın kongreyi açarken yaptığı tarihi konuşma, mücadelenin temel felsefesini ortaya koydu.

Paşa, delegelere hitaben yaptığı konuşmada, toplanma amaçlarının herhangi bir siyasi parti kurmak ya da kişisel bir ihtiras peşinde koşmak olmadığını vurguladı. Mustafa Kemal, "Biz ne bir partiyiz, ne de bir komiteyiz! Biz, bütün ulusun temsilcileriyiz. Kutsal görevimiz, bütün ulusu acıya boğan felaketten kurtulmaktır," diyerek kongrenin milli ve birleştirici kimliğinin altını çizdi.

"Ya istiklal ya ölüm" kararlılığı

Kongre gündeminin en hassas ve tartışmalı maddesini, manda ve himaye konusu oluşturdu. Bazı delegelerin Amerikan mandasını bir kurtuluş yolu olarak görmesine karşın, Mustafa Kemal Paşa ve vatansever delegeler bu fikre şiddetle karşı çıktı.

Paşa, tam bağımsızlık idealini, "Biz, ekalliyette (azınlıkta) kalsak dahi mandayı kabul etmeyeceğiz. Parolamız tektir ve değişmez, ya istiklal ya ölüm," sözleriyle özetledi. Bu kararlı duruş, kongreye damgasını vurdu ve yapılan oylama sonucunda manda ve himaye fikri kesin olarak reddedildi.

Kurtuluşun yol haritası çizildi

Sivas Kongresi, 11 Eylül 1919'da çalışmalarını tamamlarken aldığı kararlarla sadece bir direniş manifestosu yayınlamakla kalmadı, aynı zamanda yeni Türk devletinin temellerini de attı. Kongrede, Erzurum Kongresi'nde bölgesel olarak alınan "Milli sınırlar içinde vatan bölünmez bir bütündür," kararı tüm ülkeyi kapsayacak şekilde benimsendi.

Alınan kararlar, ulusun iradesini temsil eden bir meclisin derhal toplanması gerekliliğini ortaya koydu ve bu yönde adımlar atılmasını sağladı. Sivas Kongresi, dağınık haldeki direniş hareketlerini birleştirerek, Milli Mücadele'yi zafere taşıyacak olan kurumsal ve siyasi altyapıyı inşa etti.