• Dostoyevski'nin az bilinen novellası "Beyaz Geceler," 2024 yılında Birleşik Krallık'ta 100.000'den fazla kopya satarak Penguin'in en çok satan klasiği oldu.
• Sabahattin Ali'nin "Kürk Mantolu Madonna" romanı, İngiltere'de neredeyse 30.000 kopya satarak klasik satışlarında Jane Austen'ın Gurur ve Önyargı'sını dahi geride bıraktı.
• Bu eserlerin beklenmedik başarısının arkasındaki temel itici güç, kitapların TikTok'ta Jack Edwards gibi popüler sosyal medya yıldızları tarafından tanıtılması oldu.
• Penguin Classics yayın yönetmeni Jessica Harrison, bu kitaplara olan ilginin yoğun duygular, özlem ve "yalnızlıkla ilgili" temalarının, özellikle çevrimiçi ergenlik çağını yaşayan genç kitleyle örtüşmesinden kaynaklandığını belirtti.

Klasik trendleri altüst eden beklenmedik başarılar

Penguin Classics UK Yayın Yönetmeni Jessica Harrison, klasik roman satış trendlerinin genellikle öngörülebilir olduğunu, her yıl Austen, Orwell ve Steinbeck gibi okul yazarlarının zirvede yer aldığını belirtiyor. Ancak geçen yıl bu durum değişti ve klasik satışlarında bir sürpriz yaşandı. Fyodor Dostoyevski'nin imkansız aşkın hüzünlü hikayesini anlatan Beyaz Geceler novellası, 2024'te Birleşik Krallık'ta 100.000'den fazla satarak beklenmedik bir başarı yakaladı.

Bu yıl yaşanan bir diğer sürpriz ise Türk edebiyatından geldi. Sabahattin Ali'nin 1943 tarihli hüsran dolu bir aşk hikayesi olan Kürk Mantolu Madonna romanı, ilk olarak 2016'da Penguin tarafından yayımlanmasına rağmen, bu yıl İngiltere'de yaklaşık 30.000 kopya satarak Gurur ve Önyargı'nın bile önüne geçti.

Harrison'ın "varoluşsal korku" olarak adlandırdığı ve mutlu sonla bitme ihtimali düşük olan bu öykülerin bu denli yüksek satışa ulaşması, okumaların zamanımızı yansıttığı ve çalkantılı ekonomik dönemlerde okuyucuya hitap ettiği şeklinde yorumlanıyor.

Sosyal medyanın gücü: “Ruhuma açılan bir pencere”

Benzer kasvetli temalara sahip bu kitapları geniş bir okuyucu kitlesine çeken gücün, hem mecrada hem de mesajda yattığı belirtiliyor. Dostoyevski ve Sabahattin Ali, özellikle TikTok başta olmak üzere sosyal medyada büyük ilgi gördü.

TikTok kullanıcıları Beyaz Geceler'i "şimdiye kadar okuduğum en ilişkilendirilebilir aşk hikayesi" olarak nitelerken, Kürk Mantolu Madonna için "sadece bir kitap değil... ruhuma açılan bir pencere" yorumunu yaptı.

Tüm bu ilginin arkasında, İngiltere'nin en popüler kitapsever sosyal medya yıldızı Jack Edwards yer alıyor. Kendini "internetin yerleşik kütüphanecisi" olarak tanımlayan ve 1.5 milyon YouTube takipçisine sahip olan Edwards, Ocak 2024'te Beyaz Geceler'den övgüyle bahsettiği TikTok videosuyla 380.000 beğeni topladı. Edwards, romanın 1848'de yazılmasına rağmen ne kadar modern hissettirdiğine inanamadığını ve "Sevmek ve sevilmek" temalarıyla kalıcı bir his verdiğini söyledi.

Kürk Mantolu Madonna'yı ise "ana karakterin özlemine ve kalp kırıklığına" anında aşık olduğu bir eser olarak tanımladı.

Yalnızlık ve yoğun duyguların çekiciliği

Bu kitapların kasvetli doğasının çekiciliği azaltmak yerine artırdığını belirten Edwards, yazar James Baldwin’in şu sözüne dikkat çekiyor: "Acınızın ve kalp kırıklığınızın dünya tarihinde eşi benzeri olmadığını düşünüyorsunuz, ama sonra okuyorsunuz." Edwards, bu sayfalarda kendini bulmanın nihayetinde "kendimizi daha az yalnız hissetmemizi sağladığını" ekledi.

Penguin Classics UK Yayın Yönetmeni Harrison, bu kitaplara duyulan sevginin TikTok'un gençlere yönelik kullanıcı tabanıyla örtüştüğünü vurguladı. Harrison'a göre bu, "ergenlik çağında ve çevrimiçi ortamda ergenlik çağındayken çok önemli bir his olan yoğun duygular ve özlemle ilgili." Aynı zamanda bu eserlerin anlaşılabilir ve samimi bir aşk hikayesinin içine yerleştirilmiş bir karmaşayı sunması, edebi açıdan zorlayıcı olmamalarıyla da online kitleye hitap ettiği belirtildi.

Varoluşsal kaygı edebiyatı yükselişte

Son dönemde çeviri klasiklerdeki bu yükseliş, Japon yazar Osamu Dazai'nin intiharından kısa süre sonra yayımlanan "Artık İnsan Değil" (No Longer Human) gibi karanlık hikayelerin de çok satanlar arasına girmesiyle devam etti. Danimarkalı yazar Tove Ditlevsen'in anılarından oluşan üçlemesi de 2019'da yeniden yayımlanmasının ardından büyük ilgi gördü.

Penguin, geçen ay "I Don't Care" (Umurumda Değil) adlı öykü koleksiyonunu içeren çeviri klasiklerden oluşan yeni bir seriyi başlattı. Yayın sonrası Penguin editörü Denise Rose Hansen, bu öykülerin "zamansız bir alakanın çarpıcı masalları" olduğunu ve Beyaz Geceler veya Kürk Mantolu Madonna'dan varoluşsal kaygılara bir tat geliştirmiş okuyucular için cazip gelebileceğini belirtti.

Hansen ayrıca, bu öykülerin "keskin bir şekilde komik" olduğunu da ekledi. Edebiyata olan bu yoğun ilgi, okuyucuların toplumdaki karanlığın en iyi sanattaki karanlıkla aydınlatıldığını düşünmeye devam ettiği sürece azalma belirtisi göstermiyor.