Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı’nın 12. Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, Türkiye’nin Ortak Türk Alfabesi konusunda ilk adımı attığını açıklamıştı.
Erdoğan, “Ortak alfabe hususunda Türkiye olarak ilk adımı atıyor, Cengiz Aytmatov’u anlatan bir eser ile Oğuznameleri ortak alfabe ile basıyoruz. Bugün de liderlere birer adet bundan takdim ediyoruz.” ifadelerini kullanmıştı.

Türk Akademisi’nden tarihi girişim

Kazakistan’ın başkenti Astana’da faaliyet gösteren Türk Akademisi, Türk dünyasında ortak dil ve kültür birliğini güçlendirmeye yönelik çalışmalarıyla biliniyor. Akademi, bu kapsamda ilk kez iki önemli eseri 34 harfli Latin temelli Ortak Türk Alfabesi ile deneysel olarak yayımladı.

Bu eserler, Kazak düşünür Abay Kunanbay’ın “Kara Sözleri” (Qara Sözler) ve Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’un “Beyaz Gemi” (Ak Keme) romanı oldu. Abay’ın kitabı Eylül ayında Almatı’da, Aytmatov’un eseri ise Bişkek’te düzenlenen törenlerle tanıtıldı.

“Amaç: Türk dillerinde anlam birliğini güçlendirmek”

Türk Akademisi Uzmanı Dr. Aynur Mayemerova, yapılan bu çalışmanın, Türk dünyası içinde ortak dil zemini oluşturma hedefinin önemli bir aşaması olduğunu vurguladı.
“Akademi olarak büyük şair ve yazarlarımızın eserlerini Ortak Türk Alfabesiyle yayımlayarak hem kültürel mirasın korunmasını hem de Türk dillerindeki anlam birliğinin güçlenmesini hedefliyoruz.” dedi.

Mayemerova, ayrıca Kiril harfleriyle yazılmış metinlerin Ortak Türk Alfabesi esasına göre aktarılması için deneme çalışmalarının başladığını belirtti:
“Bu uygulama, Türk dillerindeki metinlerin ortak bir yazı zemini üzerinden karşılaştırılmasını artıracak ve ortak alfabenin pratik kullanımına dair deneyim kazandıracak. Böylece gelecekteki uyumlaştırma çalışmalarına bilimsel bir temel sağlanacak.”

Ortak alfabe 34 harften oluşuyor

9-11 Eylül 2024 tarihleri arasında Bakü’de gerçekleştirilen Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu’nun üçüncü toplantısında, 34 harften oluşan Latin temelli Ortak Türk Alfabesi resmen kabul edildi.

Toplantıda, Türk dillerinin özgün fonetik yapılarının korunmasına ve farklı seslerin tek bir alfabe çerçevesinde temsil edilmesine özen gösterildi. Yeni sistem, hem öğrenmeyi kolaylaştırmayı hem de farklı Türk halkları arasında iletişimi güçlendirmeyi amaçlıyor.

Komisyonun bildirgesi Türk Akademisi ile Türk Devletleri Teşkilatı’na üye ülkelerin dışişleri bakanlıklarına da gönderildi.

Dil birliğinden kültürel bütünlüğe

Türk Akademisi’nin çalışmaları, Nahçıvan Anlaşması ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda yürütülüyor. Bu belgelerde, Türk halkları arasında daha güçlü bir iletişim ve kültürel yakınlık için alfabe ve terminolojide birlik sağlanması hedefleniyor.

Akademi, bundan sonraki aşamada Ortak Türk Alfabesiyle daha fazla klasik ve çağdaş eserin yayımlanacağını duyurdu.
Dr. Mayemerova, “Üye ülkelerin ulusal düzeyde alacakları kararlar doğrultusunda süreç hızla ilerleyecek. TRT Haber’e bu sürece gösterdiği ilgi için teşekkür ediyoruz.” dedi.

Birlik yolunda kültürel adım

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvede Türk liderlere Ortak Türk Alfabesiyle basılmış Cengiz Aytmatov ve Oğuzname kitaplarını hediye etmişti.
Bu sembolik jest, Türk dünyasında yalnızca ortak alfabe değil, ortak kültürel kimliğe giden yolun da güçlendiğini gösteriyor.