• Greenpeace, Rusya’nın Zaporijya yakınlarında yüksek voltajlı enerji hattı inşa ettiğini ve bunun santrali yeniden faaliyete geçirme hazırlığı olduğunu savundu.
• Nükleer gözlemci ajans, sahadaki ekiplerinin bu yönde bir hazırlık gözlemlemediğini duyurdu.
• Kiev, UAEA’ya gönderdiği notada enerji hattının inşasını egemenliğe tehdit olarak tanımladı.
• Santralin uranyumla beslenmeye devam etmesi ve harici elektriğe bağımlılığı, olası bir kaza riskini gündemde tutuyor.

Avrupa'nın en büyük nükleer tesisi olan Zaporijya Nükleer Santrali, savaşın ilk günlerinden bu yana Rusya’nın kontrolünde olmasına rağmen enerji üretmiyor. Ancak Greenpeace’in bu hafta yayımladığı bir rapor, bölgedeki nükleer riskleri yeniden dünya gündemine taşıdı.

Greenpeace, uydu görüntülerine dayanarak, Rusya'nın Donetsk ve Zaporijya bölgelerinde "yüksek voltajlı enerji iletim hattı" inşa ettiğini belirtti. Kuruluşun nükleer uzmanı Shaun Burnie, bu gelişmenin "santralin yeniden devreye alınmasına dair somut ilk işaretlerden biri" olduğunu ileri sürdü.

“Faaliyet belirtisi görmedik”

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Greenpeace raporunun ardından yaptığı açıklamada, sahadaki müfettişlerin santralin yeniden faaliyete geçmesi için herhangi bir hazırlık gözlemlemediğini belirtti. Ajans yetkilisi, "Şu anda aktif bir yeniden başlatma hazırlığına dair hiçbir belirti yok," dedi.

UAEA, santralin güvenliğini izlemek amacıyla tesiste dönüşümlü olarak personel görevlendirmeye devam ediyor.

Ukrayna’dan nota: Egemenliğe tehdit

Ukrayna, bu gelişmeler üzerine UAEA ve üye devletlere gönderdiği notada, enerji hattı inşasının "uluslararası hukukun ihlali" ve "egemenliğe açık bir tehdit" olduğunu vurguladı. Kiev yönetimi, santralin Ukrayna nükleer düzenleyicisinin izni olmadan işletilmesinin yasa dışı ve nükleer güvenliğe yönelik kabul edilemez bir risk oluşturduğunu belirtti.

Soğuk kapatma ama hâlâ risk var

Santralin altı reaktörü hâlihazırda "soğuk kapatma" durumunda. Ancak reaktörler, uranyumla beslenmeye devam ediyor ve soğutma ile diğer güvenlik sistemlerinin çalışabilmesi için harici elektriğe ihtiyaç duyuluyor.

Savaş boyunca bu elektrik tedariki defalarca kesildi; bu durumlarda santral, yalnızca acil dizel jeneratörlerle güvenliği sağlamaya çalıştı. Nükleer uzmanlar, bu kırılgan yapının, kazalara açık bir zemin yarattığını vurguluyor.

“Taraflarla görüşeceğiz”

UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, santralin olası yeniden çalıştırılması konusunu hem Ukrayna hem de Rusya ile değerlendirmeye hazır olduklarını ifade etti. Grossi, "Bu konu çok dikkatli bir değerlendirme gerektiriyor," dedi.