AB hükümetleri, askeri açıdan tarafsız ve Rusya dostu başkentleri atlatarak İngiltere ve Norveç'i kıtanın savunmasını genişletmeye adanmış bir “ gönüllüler koalisyonuna ” dahil etmenin yollarını arıyor.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte Pazartesi günü Brüksel'de AB liderleriyle bir araya gelerek yeniden silahlanmanın ve askeri kabiliyetlerin arttırılmasının büyük maliyetinin nasıl paylaşılacağını görüşecekler. Kapalı kapılar ardındaki tartışma, kıtanın kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk alması yönünde artan bir baskı altında olduğu bir dönemde gerçekleşiyor.

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaş ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa ülkelerinden savunma harcamalarını büyük ölçüde arttırmalarını talep etmesi, kıtanın askeri yeteneklerinin geleceği ve Avrupa Komisyonu tarafından 500 milyar Avro'yu aştığı tahmin edilen finansman açığının nasıl finanse edileceği konusunda hararetli ve çoğu zaman birbirinden farklı tartışmalara yol açtı.

Trump'ın bu hafta sonu Çin, Meksika ve Kanada'ya karşı açıkladığı kapsamlı ticaret tedbirlerinin ardından AB mallarına gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulunmasının ardından liderler ortak bir zemin bulma konusunda daha fazla baskı altında kalacaklar.

Bazı liderler, Beyaz Saray'ı iki cephede birden yatıştırmak ve aynı zamanda savunmalarını geliştirmek için zaten büyük miktarlarda olan ABD silah alımlarını arttırmayı önerdi. Diğerleri ise ekonomiye zarar veren bir ticaret savaşının silahlanmaya daha fazla harcama yapma kabiliyetlerini azaltacağından endişe ediyor.

Zirve öncesi tartışmalara katılan üst düzey bir AB diplomatı “Kısa vadede savunma kapasitelerimizi arttırma konusunda birlik olmalıyız” dedi.

Tartışma, AB'nin en büyük savunma güçleri olan Almanya ve Fransa ile Avusturya ve İrlanda gibi tarafsız ülkeler ve Macaristan ve Slovakya'nın Rusya yanlısı tutumu arasındaki bölünmeleri ortaya çıkardı. Bu arada Polonya ve Baltık ülkeleri gibi yüksek savunma harcaması yapanlar, İtalya ve İspanya gibi geri kalmış ülkelerle karşı karşıya geldi.

Yetkililere göre finansman, salt AB yaklaşımından, İngiltere ve Norveç gibi NATO üyeleriyle birlikte daha geniş bir Avrupa “ gönüllüler koalisyonu” yaklaşımına geçiş için önemli bir neden. Böyle bir yapı, savunma amaçlı tahvil toplamak üzere Avrupa Yatırım Bankası'nı da içeren ortak bir plan için önerilmişti.

Starmer zirve öncesinde Pazar günü Almanya Başbakanı Olaf Scholz ile Chequers'daki konutunda bir araya geldi ve görüşmenin sonuç bildirgesine göre Scholz ile Scholz “Avrupa genelinde savunma üretiminin artırılması ve koordine edilmesinin önemi” konusunda mutabık kaldılar.

Bir Alman hükümet yetkilisi Pazartesi günü yapılacak zirvede, AB üyesi olmayan ülkelerle “ortaklıkların güçlendirilmesi ve derinleştirilmesi” de dahil olmak üzere Avrupa savunma sanayinin finansmanına ilişkin tartışmaların yapılacağını söyledi.

Norveç, Trump'ın blokla bir ticaret savaşı başlatması durumunda AB ile iyi ilişkilere ihtiyaç duyacağının son derece farkında. Sadece Avrupa Ekonomik Alanı'nın bir parçası olduğu için Norveç hem ABD'nin hem de AB'nin vergilerine maruz kalma riskiyle karşı karşıya. Norveçli bir yetkili “Geçen sefer AB'nin gümrük vergilerinden muaf tutulduk ama bu kesin değil” dedi.

“ Gönüllüler koalisyonu ”, NATO üyesi olmayan dört AB tarafsız ülkesini - Avusturya, Kıbrıs, İrlanda ve Malta - ve Macaristan ve Slovakya'nın Rusya yanlısı liderlerini atlatmaya izin verecektir.

Pazartesi günkü zirve, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa tarafından mümkün olduğunca gayrı resmi olacak şekilde tasarlandı ve ortak bir açıklama yapılması planlanmadı. Ancak tartışmalar, ortak silah tedarikini arttırmanın ve bloğun savunma sanayisini daha iyi koordine etmenin yolları üzerine ilkbaharda yapılacak bir önerinin hazırlanmasında komisyona rehberlik edecek.

AB yetkilileri zirvenin amacının kıtanın savunma kapasitesinin arttırılması gibi geniş bir konuda “birlik” sağlamak olduğunu söyledi. Ancak 27 üye arasında fikir birliği sağlamanın zor olacağını da kabul ettiler.

Zirvenin hazırlanmasında görev alan ikinci bir AB yetkilisi “Tüm üye ülkeler arasında örtüşen noktaları bulmak kolay olmayacak” dedi. “[Savunma konusunda] çok çeşitlilik var.”

AB üyesi on dokuz ülke bu hafta ortak bir mektup imzalayarak yaklaşık 550 milyar Avroluk bilançosuyla dünyanın en büyük kredi kuruluşu olan AYB'ye savunma projelerine doğrudan finansman sağlamayı yasaklayan kurallarını gevşetmesi çağrısında bulundu.

Bazı başkentler AB'nin borç ve bütçe açığı seviyelerine ilişkin kurallarını savunma harcamalarını hariç tutacak şekilde sulandırmasını isterken, diğerleri AB'nin ortak bütçesinin askeri amaçlarla kullanılmasına ilişkin kısıtlamaları gevşetmesini istiyor, Almanya ve Hollanda ise AB'nin savunma için ilave ortak borçlanmasına karşı çıkıyor.

Hazırlıklara dahil olan bir başka AB yetkilisi “Bir tür yaratıcı programlama bulmak zorunda kalacaklar” dedi. “Herkes savunma ve güvenlik için daha fazla paraya sahip olmak istiyor.”