Salisbury Ovası’ndaki eğitim sırasında personelin yaşadığı sağlık problemleri, programın geleceğini derinden sorgulatan yeni bir süreci tetikledi.

Tatbikata katılan bir asker, yaşanan durumu şu sözlerle aktardı:

Sadece duymamız etkilenmedi; vücudumuzun bazı bölgelerini hissetmez hale geldik. Titreşim o kadar şiddetliydi ki bazıları kusmak zorunda kaldı.

6,3 milyar sterlinlik dev projenin yıllardır gecikmeler, maliyet artışları ve güvenlik sorunlarıyla gündeme gelmesi, orduda ve siyasette sabrı iyice taşırmış durumda.

Kaynağı çoklu olan titreşim ve gürültü sorunları

2021’de hükümet tarafından hazırlanan kapsamlı bir inceleme, Ajax’ın aşırı gürültü ve titreşim üretmesinin elektriksel ve mekanik pek çok nedenden kaynaklandığını ortaya koymuştu. Rapora göre sorun; motor yerleşimi, palet gerginliği, kaynak kalitesi ve araç içi yapılandırma hataları gibi birbirine bağlı unsurlardan besleniyordu.

Programı yakından izleyen bir yetkili, son yıllarda yapılan iyileştirmelere rağmen temel problemlerin tamamen ortadan kalkmadığını belirterek, “Koşu takımları, süspansiyon ve bağlantı noktalarında iyileştirmeler yapıldı ancak araç uzun süre kullanıldığında mürettebat hâlâ el ve ayaklarda uyuşma, mide bulantısı ve denge kaybı bildiriyor.” ifadelerini kullandı.

Altı farklı gövde tasarımı tartışmaları alevlendirdi

Ajax ailesi; keşif, personel taşıma, komuta-kontrol ve diğer görevler için altı farklı gövde tipinden oluşuyor. Aynı şasi üzerinde bu kadar fazla varyasyon bulunması, ölçü ve ağırlık dağılımındaki değişikliklerden dolayı tasarım uyumsuzlukları yaratmış durumda.

Savunma Bakanlığı, yeni üretim serilerinde gövdelerin standartlaştırıldığını belirterek “Sahadaki araçlar tutarlı bir üretim sürecinden çıkıyor” açıklamasını yaptı. Yine de uzmanlar, ilk tasarım sürecinde yapılan farklılaştırmanın platformun temel dengesini olumsuz etkilediğini vurguluyor.

Personel güvenliği için ek önlemler: Yeterli mi?

2023 yılında programın “kritik eşiği geçtiği” duyurulmuş; mürettebata yeni kulak koruyucuları, iyileştirilmiş koltuk sistemleri ve titreşimi azaltan bağlantı elemanları sağlanmıştı.

Ancak savunma analisti Francis Tusa bu adımları yetersiz bularak, “Bunlar mühendislik temelli kalıcı çözümler değil, yalnızca geçici mitigasyonlar.” değerlendirmesinde bulundu.

İptal seçeneği ilk kez bu kadar yakın

Geçtiğimiz hafta konuşan Savunma Bakanı John Healey, proje hakkında tüm seçeneklerin masada olduğunu belirterek, “Gerektiğinde her türlü kararı almaya hazırım.” ifadelerini kullandı.

Savunma tedarikinden sorumlu bakan Luke Pollard ise üç ayrı soruşturmanın yürütüldüğünü açıkladı.

Bazı askeri çevreler, projeye verilen desteğin giderek azaldığını belirtiyor. Üst düzey bir eski komutan, “Artık iptal seçeneğini gerçekçi bir ihtimal olarak görmek gerekir.” dedi.

Uzmanlar, hükümetin daha önce Nimrod deniz karakol uçağı programını, büyük maliyet ve başarısızlıklar nedeniyle aniden iptal ettiğini hatırlatarak benzer bir kararın Ajax için de mümkün olduğunu savunuyor.

General Dynamics’ten savunma: Sorunlar giderildi

Aracı üreten General Dynamics, güvenlik endişelerine ilişkin yaptığı açıklamada, “Asker güvenliği ve test süreçlerinin bütünlüğü en büyük önceliğimizdir. Gürültü ve titreşimle ilgili erken dönem sorunları tasarımsal iyileştirmelerle tamamen giderdik.” ifadelerini kullandı.

Şirket, güvenlik raporunun bağımsız kurumlarca onaylandığını vurgularken, devam eden incelemeler sonucunda gerekli görülecek tüm ek adımları uygulamaya hazır olduklarını da belirtti.