16,65 milyar Çek korunası (yaklaşık 732 milyon dolar) değerindeki teklif, ülkenin mevcut 14 uçaktan oluşan filosunun yerine 12 Gripen uçağıyla görevini sürdürmesini öngörüyor. Yeni filo, 10 tek koltuklu ve 2 çift koltuklu uçaktan oluşacak.

Yeni anlaşma, Çekya’nın 2031 yılında teslim almayı planladığı Lockheed Martin F-35 savaş uçaklarına geçiş sürecinde hava sahası güvenliğini sağlamaya devam etmesi için kritik önem taşıyor. Mevcut Gripen kiralama sözleşmesi 2027’de sona erecek.

Savunma Bakanlığı tarafından Salı günü yapılan yazılı açıklamada, “Gripen kiralama müzakerelerinde ilerleme kaydedildiği ve teklifin Çek Ordusu’yla birlikte değerlendirildiği” ifade edildi. Açıklamada ayrıca, bu sürecin başından itibaren öncelikli seçeneğin Gripen uçaklarının kullanımını sürdürmek olduğu vurgulandı: “Bu sayede Çek Cumhuriyeti’nin hava sahasını koruma kabiliyeti devam ettirilmiş olacak.”

Pazarlık Sürecinde İndirim Sağlandı

Kiralamaya ilişkin müzakerelerin başlangıçta zorlu geçtiği, ancak nihayetinde İsveç tarafıyla bir uzlaşmaya varıldığı belirtildi. Çekya Savunma Bakanlığı Silahlanma ve Tedarik Dairesi Başkanı Lubor Koudelka, “İlk teklifler beklentilerimizi karşılamadığı için İsveçli ortaklarımızdan yeni bir öneri talep ettik,” dedi. Koudelka, sonucun daha avantajlı olduğunu vurgulayarak, “Yoğun müzakereler sonucunda, ilk teklife kıyasla yaklaşık yüzde 25’lik bir indirim elde ettik,” ifadelerini kullandı.

Yeni teklif yalnızca uçakların kiralanmasını değil, aynı zamanda 2027-2035 döneminde bakım ve pilot eğitimi hizmetlerini de içeriyor. Kiralama maliyetinin teklifin küçük bir kısmını oluşturduğu belirtilirken, bakım giderlerinin artması bekleniyor. Bu artışta, Gripen uçaklarının yaklaşık 30 yıldır kullanımda olması ve savunma havacılığı sektöründe iş gücü ile malzeme maliyetlerinin son 20 yılda ciddi şekilde yükselmesi etkili oldu.

Savunma Bakanlığı açıklamasında, “Hazırlık aşamasındaki sözleşme, son yıllarda uzun vadeli ortalamanın çok üzerine çıkan maliyet artışlarına yanıt vermektedir,” denildi.

Modernizasyon Planı da Gündemde

Gripen filosunun modernizasyonu da gündeme alındı. Bakanlık, “savaş alanındaki güncel duruma yanıt olarak” uçaklara çeşitli yükseltmeler yapılacağını ve bu amaçla 3,9 milyar Çek korunası tutarında bir bütçe öngörüldüğünü belirtti. Bu miktarın 2 milyar korunası, 2015-2027 dönemi modernizasyon faaliyetleri için halihazırda tahsis edilmiş durumda.

Teklifin kabul edilmesi halinde, Savunma Bakanlığı ve Çek Ordusu’nun ortaklaşa hazırlayacağı taslak sözleşme hükümete sunulacak. Nihai sözleşmenin mevcut hükümetin görev süresi sona ermeden, yani Ekim 2025’e kadar imzalanabileceği belirtiliyor.

Gripen Geçmişi

Çekya, Sovyet yapımı MiG-21 uçaklarının yerine kullanılmak üzere 2004 yılında 19,65 milyar korunaya 10 yıllık Gripen kiralama anlaşması imzalamış, bu sözleşme daha sonra 2027’ye kadar uzatılmıştı. Gripen uçakları, Saab firması ile birlikte İsveç Savunma Malzeme İdaresi (FMV) tarafından sağlanıyor ve Caslav Hava Üssü’nde konuşlu bulunuyor.

FMV, habere ilişkin yorum talebine yayın saatine kadar yanıt vermedi.