ABD Deniz Hava Sistemleri Komutanlığı (NAVAIR) bu durumu, ekipmanın Ankara'daki TUSAŞ fabrikasından Northrop Grumman'ın Palmdale, Kaliforniya'daki tesisine geri gönderilmesi için ticari nakliye hizmetleri arayan bilgi talebinde (RFI) açıkladı.

TUSAŞ, programdan çıkartılmadan önce Lockheed Martin tarafından Northrop Grumman ile birlikte F-35 orta gövdesi için ikinci tedarikçi olarak seçilmişti.

5 yıl geçti

Trump yönetimi, Rus S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından Türkiye'yi F-35 programından çıkardı.

Beş yıl sonra, F-35 ile ilgili üretim takımları ve test ekipmanları TUSAŞ tesislerinde durmaya devam ediyor.

Pentagon, 1.000'den fazla Türk yapımı F-35 bileşeni için yeni tedarikçiler bulma konusunda proaktif bir şekilde çalıştı.

Mayıs 2020'de yayınlanan Hükümet Sorumluluk Ofisi (GAO) raporu, hem gövde hem de motor parçaları için Türk tedarikçilerin değiştirilmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini doğruladı.

Daha sonra 2022'de yayınlanan GAO raporunda, Türkiye'den tedarik edilen 1.005 parçanın yedisi hariç tamamının değiştirildiği belirtildi.

Mart 2022 itibariyle, tüm motor parçası tedarikçileri tamamen değiştirildi.

F-35 maliyeti arttı

Lockheed Martin ve Pratt & Whitney, tedarikçi değişikliğinin uçak başına maliyetleri 800.000 ila 1 milyon dolar artırdığını tahmin ediyor.

Motor maliyetleri birim başına yaklaşık 300.000 dolar arttı.

Şubat 2023'te Northrop Grumman ve Lockheed Martin, Almanya'da yeni bir F-35 orta gövde montaj hattı kurmak için Rheinmetall ile bir anlaşma imzaladı.

Almanya'nın Weeze kentindeki yeni tesisin temeli Ağustos 2023'te atıldı ve 2025 ortalarında üretime başlaması bekleniyor.

Durum belirsiz

F-35 Özel Alet ve Test Ekipmanının Türkiye'den iadesine yönelik resmi bir sözleşme ya da aktif bir plan bulunmuyor.

Northrop Grumman'ın Almanya'daki tesis için aynı ekipmana güvenmesi halinde, gecikmeler üretim zaman çizelgelerini etkileyebilir.