ABD Başkanı Donald Trump'ın nesiller boyu süren Amerikan korumasını sona erdirme tehditlerinden korkan Avrupa, savunma harcamalarını önemli ölçüde arttırma ve soğuk savaştan bu yana zayıflayan yerel yeteneklerini büyütme sözü verdi.

AB'den 150 milyar Avroluk fon

Geçtiğimiz hafta Avrupa Komisyonu, askeri üretimlerini arttırmaları için başkentlere borç verilmek üzere 150 milyar Avro toplanmasını önerdi. Genel fikir oybirliğiyle siyasi destek almış olsa da, paranın blok dışında üretilen silahlara harcanıp harcanamayacağı konusunda yoğun lobi faaliyetleriyle birlikte ayrıntılar hala netleştirilmeyi bekliyor.

Perşembe günü yapılan AB zirvesinde aralarında Almanya Şansölyesi Olaf Scholz'un da bulunduğu çok sayıda lider, girişimin AB üyesi olmayan benzer düşünen ortaklara da açık olması gerektiğini söyledi. Scholz, “Bununla desteklenebilecek projelerin Avrupa Birliği'nin bir parçası olmayan ancak İngiltere, Norveç, İsviçre veya Türkiye gibi birlikte yakın çalışan ülkelere açık olması bizim için çok önemli” dedi.

Ancak Avrupa'nın özerkliğinin arttırılmasını ve yerli sanayi üretiminin desteklenmesini uzun zamandır destekleyen Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “harcamaların bir kez daha Avrupalı olmayan yeni hazır kitler için yapılmaması gerektiğini” söyledi.

Avrupa'nın hava savunma, uzun menzilli saldırılar, istihbarat, keşif ve hedefleme gibi kritik kabiliyetlerindeki boşluklar için “yöntem, sahip olduğumuz en iyi işadamlarını ve işletmeleri belirlemektir” diye ekledi.

Ayrıca her AB üyesi ülkeden “Avrupa siparişlerine öncelik verilip verilemeyeceğini görmek için siparişleri yeniden incelemelerinin” isteneceğini söyledi.

İki ülke daha önce de karşı karşıya gelmişti

Brüksel'deki diplomatlar 150 milyar Avroluk girişimin, savunma için 1.5 milyar Avroluk bir hibe fonu olan Avrupa Savunma Sanayi Programı üzerinde anlaşmaya varılmasını bir yıldan fazla geciktiren aynı tartışma nedeniyle raydan çıkmasından endişe ediyor. Paris'in AB dışı bileşenlere harcanabilecek payın sınırlandırılmasını ve üçüncü ülkelerden gelen fikri mülkiyet korumalı ürünlere yasak getirilmesini talep etmesinin ardından bu kış programın uygulanmasına yönelik çabalar durma noktasına gelmişti.

Önümüzdeki 10 gün içinde ayrıntılı teklifi hazırlamakla görevlendirilen üst düzey komisyon yetkilileri, üye devletlerin onayına sunulduğunda engellenmediğinden emin olmak için Paris, Berlin ve diğer başkentlerle yakın irtibat halinde olmaya çağrıldı.

“Bu konuda yapılması gereken çok iş var. Bir hafta önce mevcut değildi ve iki haftadan kısa bir süre içinde hazır olması gerekiyor,” dedi bir AB yetkilisi. “Tavizler verilecektir.”

Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, hava ve füze savunması, topçu ve insansız hava araçları da dahil olmak üzere yedi kilit kabiliyeti hedefleyecek olan kredilerin “üye ülkelerin taleplerini bir araya getirmelerine ve birlikte satın almalarına yardımcı olacağını” ve ayrıca “Ukrayna için acil askeri teçhizat” sağlayacağını söyledi.

Halihazırda AB dönem başkanlığını yürüten ve bloğun bakanlar kurulu toplantılarına başkanlık etmekle görevli olan Polonya hükümeti, hızlı bir anlaşma sağlanması için baskı altında olacak. Girişim AB'nin 27 ülkesinin çoğunluğu tarafından onaylanabilir, ancak EDIF örneğinde görüldüğü üzere, Fransa'nın oylama dışı kalması halinde bile Fransa'nın katılımı çok önemli görülmektedir.

Müzakerelerde yer alan bir AB diplomatı “şu anda mükemmeliyet adına değil, hız adına bu işin halledilmesi gereken bir aşamadayız” dedi.