Bu karar, Başbakan Keir Starmer yönetimindeki Londra ile Brüksel arasındaki Brexit sonrası iş birliği sürecinde yeni bir gerilim yarattı.

Kaynaklara göre Avrupa Komisyonu, İngiltere’nin programa katılabilmesi için 4 ila 6,5 milyar avro arasında bir katılım bedeli ve 150 ila 250 milyon avroluk idari ücret talep etti. İngiltere tarafı ise bu rakamların “makul olmadığını” belirterek teklifleri geri çevirdi.

İngiltere: Yalnızca ülkemize fayda sağlayacak anlaşmalara açığız

İngiltere hükümeti yaptığı açıklamada, yalnızca ülke çıkarlarına hizmet edecek anlaşmalar üzerinde uzlaşacaklarını vurguladı. Londra, SAFE programına katılımın İngiliz savunma sanayiine erişim fırsatları yaratabileceğini kabul etse de, mali yükümlülüklerin kabul edilebilir düzeyin üzerinde olduğunu ifade etti.

Üst düzey bir İngiliz yetkili, Komisyon’un talep ettiği tutarın “Birleşik Krallık’ın ödemeyi beklediği seviyenin çok üzerinde” olduğunu belirtirken, özellikle Fransa’nın bu konuda en sert tutumu sergilediğini söyledi.

Avrupa’nın ortak savunma girişimi

SAFE, Avrupa Birliği’nin Ukrayna’daki savaşın ardından savunma kapasitesini artırmak amacıyla başlattığı 150 milyar avroluk ortak finansman programı olarak öne çıkıyor. Program, üye devletlerin savunma sanayine yatırım yapmasına olanak tanıyor ve bu yatırımların önemli bir bölümünün Avrupa’da üretilen sistemlere yönlendirilmesini şart koşuyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in ekibi, İngiltere’nin fona katılımının engellenmesinin Avrupa’nın yeniden silahlanma çabalarına zarar vereceği ve Rusya’ya karşı caydırıcılık mesajını zayıflatacağı uyarısında bulundu.

Fona erişimde farklı görüşler

AB içinde de İngiltere’ye uygulanacak şartlar konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. Bazı başkentler daha düşük bir katılım bedelini desteklerken, bazıları katı mali ve idari kriterlerin korunmasından yana. Üye devletlerin projelerini 30 Kasım’a kadar sunmaları gerekiyor; bu süreç, müzakerelerin seyrini belirleyecek kritik bir dönemeç olarak görülüyor.

Türkiye ve Güney Kore de gündemde

SAFE fonu temelde AB üyesi ülkelerdeki savunma şirketlerine yönelik olsa da, Birleşik Krallık ve Kanada dahil olmak üzere AB dışı ülkelerle de erişim görüşmeleri sürüyor. Türkiye ve Güney Kore’nin de programa katılma isteğini ilettiği biliniyor.