Yeni bir ticaret verisi analizi, askıya alınan lisanslara rağmen sevkiyatların sürdüğünü gösteriyor.

F-35 parça satışı

Araştırma, İsrail’e doğrudan F-35 parçaları satışının da sürdüğünü ve bu durumun, parçaların yalnızca Lockheed Martin’e gönderileceği yönündeki taahhüdü ihlal etmiş olabileceğini öne sürüyor. Hükümet daha önce bu parçaların NATO güvenliği için kritik olduğunu ve tedarik zincirinin kesintiye uğramaması gerektiğini belirtmişti.

Bu bulgular üzerine eski Gölge Maliye Bakanı John McDonnell, tam kapsamlı bir soruşturma çağrısında bulundu ve Dışişleri Bakanı David Lammy’nin Eylül ayında parlamentoda yaptığı açıklamada milletvekillerini yanıltmış olması durumunun, istifa gerektiren bir bakanlık kuralı ihlali olacağını söyledi. Lammy, İngiltere’den İsrail’e gönderilenlerin çoğunun “savunma amaçlı” olduğunu belirtmişti.

Söz konusu araştırma, Filistinli Gençlik Hareketi, Progressive International ve Workers for a Free Palestine tarafından yürütüldü ve İsrail Vergi Dairesi'nin ithalat verilerine dayandırıldı. Veriler, Eylül 2024 ile Mart 2025 arasındaki dönemi kapsıyor.

İngiltere-İsrail ilişkisi

Eylül ayında İngiltere, Gazze'de “saldırı amaçlı kullanılabileceği” gerekçesiyle 29 silah ihracat lisansını askıya almış, ancak 200 lisans yürürlükte kalmıştı. Ayrıca, F-35 savaş uçağı programı kapsamında yapılan satışlar muaf tutulmuştu.

Sevkiyatların sayısı

Araştırmaya göre, Ekim 2023'ten bu yana İsrail’e 14 askeri sevkiyat yapıldı. Bunların 13’ü Ben Gurion Havalimanı’na hava yoluyla, biri ise Hayfa Limanı’na deniz yoluyla gönderildi. Yalnızca deniz yoluyla gönderilen partide 160.000 askeri ürün bulunuyordu. Eylül 2024’ten bu yana “bombalar, el bombaları, torpidolar, mayınlar, füzeler ve benzeri mühimmatlar ile bunların parçaları” kategorisinde 8.630 parça malzeme gönderildi.

Ayrıca, dört sevkiyatla “silahlı ya da silahsız zırhlı muharebe araçları ve parçaları” sınıfına giren 146 parça ürün gönderildi. Tüm sevkiyatların toplam değeri yaklaşık 500.000 sterlini buldu.

İngiltere Dışişleri Bakanlığı ise, yürürlükte kalan lisansların büyük çoğunluğunun sivil amaçlı olduğunu veya yeniden ihracat için verildiğini savundu ve bunların Gazze’deki savaşta kullanılmadığını ileri sürdü. Ancak yeni veriler, bu savunma ve saldırı amaçlı kullanım ayrımının sahada geçerli olup olmadığını sorgulatıyor.

Coventry South Milletvekili Zarah Sultana, “Bu çarpıcı rapor, hükümetin bize yalan söylediğini açıkça gösteriyor. ‘Kask ve gözlük’ değil, silah ve mühimmat gönderiliyor,” dedi. Sultana, sosyal yardım kesintilerine karşı oy kullandığı için partisinden ihraç edilmişti.

Hükümet, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarını genişletmesine tamamen karşı olduğunu yineledi ve tüm taraflara ateşkes anlaşmasının tam uygulanması ve kalıcı barış için müzakerelere dönülmesi çağrısında bulundu.

Bu gelişme, İngiltere’nin İsrail’e silah ihracatı politikasında şeffaflık ve uluslararası insancıl hukuka uygunluk konularında ciddi soru işaretleri doğurmuş durumda.