İngiltere Savunma Bakanı tarafından yapılan açıklamada, hem temel eğitim hem de Red Arrows'un gelecekteki platformunu belirleyecek olan bu önemli tedarik sürecinde, Türkiye'nin HÜRJET'i de dahil olmak üzere birçok uluslararası ve yerli platformun değerlendirilmesi bekleniyor.

Birleşik Krallık Savunma Bakanı Maria Eagle, Parlamento'da yaptığı bir konuşmada, uzun süredir hizmet veren İngiliz tasarımı eğitim jetlerinin değiştirilmesi için bir yarışma açılacağını teyit etti.

Eagle, "Stratejik savunma gözden geçirmesi, Hawk T1 ve T2'nin uygun maliyetli bir gelişmiş jet eğitim uçağı ile değiştirilmesini tavsiye etti. Kraliyet Hava Kuvvetleri akrobasi timinin gelecekteki platformu da aynı zamanda değerlendiriliyor ve bu kabiliyeti sağlamak üzere bir Kraliyet Hava Kuvvetleri program ekibi kuruluyor" ifadelerini kullandı.

Bakan, ihalenin Birleşik Krallık merkezli tedarikçilerin tekliflerine de açık olacağını vurguladı. Bu açıklama, Başbakan Keir Starmer'ın Hawk T2'lerin ana üssü olan RAF Valley'e yaptığı ziyaretle aynı zamana denk geldi.

Güvenilirlik sorunları

Hawk T1 jetleri 1976'dan beri RAF hizmetinde olup, mevcut plana göre 2030'da emekliye ayrılması hedeflenmektedir.

Daha modern bir versiyon olan ve pilotları Typhoon gibi ön hat uçaklarına hazırlayan Hawk T2'nin hizmetten çıkış tarihi ise 2040 olarak planlanmıştı.

Ancak, o dönemki Hava Kuvvetleri Komutanı Sir Rich Knighton'ın 2024'te belirttiği üzere, Hawk T2'lerde yaşanan ciddi güvenilirlik sorunları bu takvimi öne çekti.

Knighton, Hawk T2 filolarından istenenin ancak yarısı kadar verim alınabildiğini belirterek, "Açıkçası, daha modern, daha güvenilir ve daha yüksek kapasiteli bir platform sunmak için Hawk T2'yi bir an önce değiştirmek istiyorum" demişti.

Knighton'ın Haziran 2025 itibarıyla Birleşik Krallık Genelkurmay Başkanlığı görevine atanacak olması, bu sürecin hız kazanabileceğine işaret ediyor.

Potansiyel adaylar

Yeni nesil eğitim uçağı pazarı oldukça rekabetçi bir yapıya sahipken, RAF'ın ihalesinde birkaç platformun öne çıkması bekleniyor.

Aeralis (Birleşik Krallık): Tamamen bir İngiliz firması olan Aeralis, projenin en güçlü yerli adayı olarak görülüyor. Henüz bir prototipi uçmamış olsa da, yıllardır İngiliz hükümetinin de fon desteğiyle modüler bir jet eğitim uçağı konsepti üzerinde çalışıyor. Aeralis'in en büyük avantajı, tasarım ve üretimin tamamen ülke içinde kalacak olmasıdır; bu durum, Red Arrows'un geleneksel olarak İngiliz uçakları kullanma prestiji açısından da büyük önem taşıyor.

Leonardo M-346 (İtalya): İtalyan Leonardo firmasının M-346 platformu, güçlü bir uluslararası rakip olarak öne çıkıyor. Özellikle İtalya'da Typhoon ve F-35 pilotları için bir geçiş eğitim uçağı olarak halihazırda kullanılıyor olması önemli bir referans. Ayrıca RAF pilotları, İtalya'daki Uluslararası Uçuş Eğitim Okulu (IFTS) kapsamında bu uçakla zaten eğitim almış durumdalar. Leonardo'nun Birleşik Krallık'ta (Leonardo Helicopters) mevcut bir sanayi varlığına sahip olması, yerel üretim payı olasılığını artırıyor.

TUSAŞ HÜRJET (Türkiye): Gelişen Türkiye-Birleşik Krallık savunma sanayii işbirliği, TUSAŞ tarafından geliştirilen HÜRJET'i ilgi çekici bir aday haline getiriyor. HÜRJET, İspanya gibi bir Avrupa ülkesine ihraç başarısı göstermiş bir platform. Her ne kadar RAF, İspanya'nın F/A-18'lerinde kullandığı F404 motoru için mevcut bir tedarik zincirine sahip olmasa da, iki ülke arasındaki stratejik ortaklık HÜRJET'i yarışta dikkate değer bir konuma taşıyabilir.

Boeing-Saab T-7A Red Hawk (ABD/İsveç): ABD Hava Kuvvetleri'nin yeni eğitim uçağı olan T-7A'nın da değerlendirileceği kesin olsa da, art yakıcı kullanımı nedeniyle getirdiği ek operasyonel maliyetler ve Birleşik Krallık'ta güçlü bir yerel ortaklığının bulunmaması gibi nedenlerle şansının daha düşük olduğu düşünülüyor.

Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından oluşturulan program ekibi, tüm bu faktörleri ve henüz açıklanmayan daha detaylı teknik gereksinimleri göz önünde bulundurarak, önümüzdeki dönemde ihaleye çıkacak ve teklifleri resmi olarak talep edecek.