2022’de başlatılan ve Mitsubishi Heavy Industries, BAE Systems ve Leonardo ortaklığında yürütülen GCAP projesi, Japonya’ya göre Avrupa’daki ortakların gerekli aciliyeti göstermemesi nedeniyle gecikiyor. Reuters’a konuşan iki kaynağa göre projenin operasyonel hale gelmesi 2040’ı bulabilir. Japonya Savunma Bakanlığı ise resmi olarak 2035 hedefinin halen geçerli olduğunu belirtiyor.

F-35 yeniden gündemde

Japonya, Çin ve Rusya hava unsurlarına karşı yeterli caydırıcılığı korumak için F-35 alımını artırmayı değerlendiriyor. Halihazırda 147 adet F-35 siparişi veren Japonya, bu alanda ABD dışındaki en büyük kullanıcı konumunda. 2019’da dönemin Başbakanı Şinzo Abe’nin verdiği 105 adetlik F-35 siparişi, dönemin ABD Başkanı Donald Trump tarafından memnuniyetle karşılanmıştı.

Yeni F-35 siparişlerinin, Japonya ile Trump yönetimi arasında yürütülen gümrük tarifesi görüşmelerinde Tokyo lehine pazarlık kozu olarak kullanılabileceği belirtiliyor. Japonya’nın baş müzakerecisi Ryosei Akazawa, “Savunma ekipmanı alımları, ABD’nin ticaret fazlasına katkı sağlıyor” diyerek bu seçeneği dışlamadı.

GCAP’teki problemler

GCAP’ın en büyük motivasyonu, ABD yapımı uçakların getirdiği kısıtlamalardan kurtulmak. ABD’den alınan askeri platformlarda çoğu zaman kullanıcı ülkeler bakım ve modernizasyon gibi konularda Washington’un onayına ihtiyaç duyuyor. Japonya, İngiltere ve İtalya’nın ortak projesiyle bu bağımlılığı azaltmak hedefleniyor.

Ancak projedeki gecikmeler, ülkeler arası operasyonel konsept farklılıklarından kaynaklanıyor. Özellikle Japonya’nın, F-2 filosunu 2035’ten itibaren kademeli olarak emekliye ayıracak olması, yeni platformun zamanında hazır olması açısından kritik önemde.

İngiltere Savunma Bakanlığı projede “güçlü ilerleme kaydedildiğini” belirtirken, İtalya’dan herhangi bir yorum gelmedi. Öte yandan Suudi Arabistan’ın projeye dahil olma ihtimali, hem finansal katkı hem de ihracat pazarı açısından önemli bir genişleme olarak değerlendiriliyor.

F-2 filosu da değerlendiriliyor

F-35 alımı Japonya’da siyasi olarak da tartışmalı. Teslimatı geciken altı adet F-35B uçağı nedeniyle bazı milletvekilleri yeni alımlara mesafeli yaklaşıyor. Üst düzey bir Liberal Demokrat Parti yetkilisi, “Sipariş ettiğimiz şeyler gelmeden yenisini almamız istenemez” diyerek kamuoyundaki rahatsızlığı dile getirdi.

Tokyo’nun bir diğer seçeneği ise, ABD ile ortak geliştirilen ancak yaşlanan F-2 filosunun modernizasyonu olacak. Bu seçenek, zaman baskısı altındaki Japon hava savunmasının kapasitesini kısa ve orta vadede korumaya yönelik pratik bir adım olarak değerlendiriliyor.