ABD'nin önde gelen yayın organlarından Newsweek'de, Trump'ın Ortadoğu sırasında İsrail'e ziyaretinin gündeme alınmamasının ve ABD ile Netanyahu arasındaki ilişkilerin geldiği noktanın değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Trump'ın Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni kapsayan turunda İsrail'i es geçme kararının görünenden daha büyük arka plan gerçeklerini kapsadığı belirtilen analizde, Gazze Şeridi'nde devam eden savaş nedeniyle ortaya çıkan geçeklikte Trump'ın İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'yu artık bir kenara bıraktığı tespiti yapıldı.

Analizde ayrıca; Trump'ın gerçekten de “Önce Amerika” yaklaşımını benimsediğini ortaya koyan bu hamlesinin sonrasında Netanyahu'yu daha zor günler beklediği iddia edildi.

İşte Newsweek'de yayınlanan analiz:

Trump'ın Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni kapsayan turunda İsrail'i es geçme kararı, Gazze Şeridi'nde devam eden savaş nedeniyle ortaya çıkan geçeklikte İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'yu bir kenara bıraktığını ortaya koydu.

Beyaz Saray'ın İran'la yürüttüğü nükleer diplomasi, Hamas hareketi ve Husiler ile doğrudan görüşmeler ve İsrail'e yönelik artan gümrük vergileri, Trump ve Netanyahu arasındaki ayrılığın derin boyutlarını gözler önüne seriyor.

Atlantik Konseyi'nin Orta Doğu kıdemli araştırmacı olan Lipner bu sürece dair yaptığı açıklamada;

“Trump ve Netanyahu birbirlerine karşı öfkeliler. Her biri kendi kaygılarının ve hedeflerinin diğeri tarafından yeterince takdir edilmediğini düşünüyor. Her ikisinin de haklı argümanları var ama birbirlerinin arkasından konuşuyor gibi görünüyorlar."

değerlendirmesinde bulundu.

Mesafeleri korumak

Trump ve Netanyahu'nun aralarının ne kadar açık olduğu tartışma konusu olmaya devam etse de, her iki tarafın yetkilileri de iki adam arasındaki görüş ayrılıklarına dair haberleri önemsiz göstermeye çalışıyor.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Sözcüsü James Hewitt gelişmelere dair yaptığı açıklamada;

“İsrail tarihinde Başkan Trump'tan daha iyi bir dostu olmamıştır, Ancak İnetanyahu tarfından Gazze'de kalan rehinelerin serbest bırakılmasına yönelik çabaların zayıflığı, İran'ın nükleer silah elde etmemesi ve Orta Doğu'da bölgesel güvenliğin güçlendirilmesi konusunda yarı düştükleri kesin”

ifadelerini kullandı.

İsrail Başbakanı Netanyahu tarafından Mayıs 2024'te atanan İsrail'in New York Başkonsolosu Ofir Akunis ise iki lider arasındaki bağların, özellikle de Biden yönetimindeki deneyime kıyasla alt düzeyde olduğunu belirtti.

Akunis;

“Mevcut Amerikan yönetimi ile Başkan Trump ve Başbakan Netanyahu başkanlığındaki İsrail hükümeti arasındaki ilişki zayıf. Ocak ayından bu yana Beyaz Saray'ı iki kez ziyaret eden tek lider Netanyahu'ydu. Ancak bu ziyaretler kendinine zarar verdi”

ifadelerini kullandı.

Akunis, ABD ile Hamas arasındaki doğrudan müzakerelerin ardından serbest bırakılan ABD-İsrail çifte vatandaşı Edan Alexander'ın serbest bırakılmasında da Trump'ın oynadığı rolü ve Trump'ın örgüte “baskı” uygulama konusundaki istekliliğini takdir ettiğini ifade etti.

'Önce Amerika' İsrail'e geliyor

Yaşanan tüm bu gelişmeler Trump ve Netanyahu'nun bir zamanlar sahip olduğu sıcak ilişkiyle keskin bir tezat oluşturuyor.

Trump Kasım ayında seçimi kazandığında, Netanyahu "tarihin en büyük geri dönüşü" olarak nitelendirdiği bu zafer için tebriklerini ileten ilk kişi oldu ve bu zaferi, Biden'ın Gazze'de ateşkes için müzakereleri ilerletmeye çalıştığı sırada geldiği için olmlu karşıladı.

Zira; Trump'ın ikinci kez başkanlık koltuğuna oturması, ilk dönemi göz önüne alındığında İsrail başbakanı için bir kazanım olarak görülüyordu.

Bunlar arasında ABD'nin Kudüs şehrini sözde İsrail'in başkenti olarak tanıması ve Suriye'nin işgal altındaki Golan Tepeleri'ni İsrail toprağı olarak kabul etmesi de yer alıyordu.

En büyük başarı ise Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Sudan ve Fas'ın İsrail ile diplomatik bağlar kurmasıyla sonuçlanan 2020 İbrahim Anlaşmaları'ydı.

Ancak görünen o ki Trump için Trump'ın yeni dönemi beklendiği gibi olmadı.

Trump, üst üste ikinci döneminde Orta Doğu'da miras bırakacağı yeni bir başarı arayışında olduğunu açıkça ortaya koydu ve Netanyahu'yu Ekim 2023'te Gazze'de savaşı başlatan Hamas öncülüğündeki saldırıyı engelleyemediği için eleştirmekle göreve başladı.

Trump ayrıca; "Önce Amerika" yaklaşımı ile yeni döneminde, ilk döneminde olduğu gibi kayıtsız şartsız İsrail desteği olmayacağına dair emaraleri ortaya koydu ve koymaya devam ediyor.

Nitekim Trump'ın bu yaklaşımı ile paralel olarak, ABD merkezli Pew Araştırma Merkezi'nin geçen ay yayınladığı bir anket, ABD'de İsrail'e yönelik olumsuz görüşlerin 2022'den 2025'e kadar yüzde 32'den yüzde 53'e yükseldiğini gösteriyor.

Netanyahu'nun kaderi

ABD-İsrail ilişkilerinde yaşanacak büyük bir kırılma, her ne kadar düşük bir ihtimal olsa da, Netanyahu için zor bir dönemin başladığı aşikar.

Hamas ve Hizbullah hareketinin kabiliyetlerini önemli ölçüde azaltan İsrail, Husiler ve Gazze Şeridi konusunda ise çaresiz.

Şu ana kadar Trump'ın attığı adımlar, Trump'ın gerçekten de “Önce Amerika” yaklaşımını benimsediğini ortaya koyuyor ve görünen o ki, bu yaklaşım nedeniyle Netanyahu'yu daha zor günler bekliyor.