Rapora göre Pentagon, daha fazla gecikmenin önüne geçebilmek için planlanan bazı özellikleri erteleyerek programın kapsamını daraltıyor.

Maliyetler ve takvimde büyük sapma

Block 4 paketi, F-35’in silah taşıma kapasitesi, sensörleri ve görev bilgisayarında köklü iyileştirmeler hedefliyordu. Ancak GAO verilerine göre program:

• Şimdiye kadar yaklaşık 6 milyar dolar bütçe aşımı yaşadı.
• İlk teslimat hedefi 2026 iken tarih önce 2029’a, ardından 2031’e ötelendi.
• Bu da orijinal plana göre en az 6 yıl gecikme anlamına geliyor.

GAO, ayrıca F-35 programının toplam edinim maliyetinin 485 milyar dolar, ömür boyu maliyetinin ise 2 trilyon doları aştığını bildirdi.

Gecikmenin nedenleri

Denetçiler, gecikmelerin başlıca sebeplerini şu şekilde sıraladı:

• Uçağın artan enerji ve soğutma ihtiyacını karşılamak için gerekli motor yükseltmelerinde yaşanan sorunlar,
• Pratt & Whitney tarafından üretilen motorların 2023–2024 döneminde ortalama 155 gün geç teslim edilmesi,
• Tedarik zincirindeki dar boğazlar ve üretim hattındaki yavaşlamalar.

GAO raporunda, Pentagon’un “daha uygulanabilir ve maliyet-etkin” yeteneklere öncelik verdiği, bunun da Block 4’ün tüm özelliklerinin aynı anda devreye alınmasını engellediği vurgulandı.

Lockheed Martin’den açıklama

Ana yüklenici Lockheed Martin ise programa yönelik eleştirilere karşılık, F-35’in hâlâ “müttefikler için savaşta kanıtlanmış, en gelişmiş ve en uygun maliyetli savaş uçağı” olduğunu savundu. Şirket, 2025 yılı içinde 170 ila 190 uçak teslim etmeyi planladığını ve Block 4 yeteneklerini kademeli olarak devreye alacağını açıkladı.

GAO’nun uyarısı

GAO, Pentagon’un gecikmeler yaşanmasına rağmen bazı tedarikçilere “teşvik ödemeleri” yapmasını eleştirerek, “Tutarlı ve zamanında teslimatlar olmadan bu ödüller programın iyileşmesine katkı sağlamaz” ifadelerini kullandı.