İngiltere merkezli küresel yayın organlarından Reuters'da, Türkiye'nin özellikle Gazze'deki garantörlük rolü noktasındaki attığı adımların ve artan bölgesel etkisinin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Gazze'de garantör belgesini imzalamasının, Türkiye'nin Orta Doğu'da merkezi bir rol üstlenme çabalarına ivme kazandırdığı tespiti yapılan analizde, Türkiye'nin bölgede giderek daha fazla baskın bir güce dönüştüğü belirtildi.

Analizde ayrıca; Türkiye'nin elde ettiği bu baskın gücü, Suriye'deki çıkarlarını ilerletmek için kullanacağı ifade edildi.

İşte Reuters'da yayınlanan analiz:

Bir zamanlar Washington tarafından yük olarak görülen Türkiye'nin Hamas üzerindeki etkisi, jeopolitik bir varlığa dönüştü.

Hamas'ı Donald Trump'ın Gazze anlaşmasını kabul etmeye ikna ederek Ankara, İsrail ve Arap rakiplerine rağmen Ortadoğu satranç tahtasında varlığını güçlü bir şekilde hissettirdi.

Trump, geçen hafta Filistinli militan grubun ateşkes ve rehinelerin serbest bırakılması planını kabul etmesinin ardından, Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'a atıfta bulunarak;

“Türkiye'den gelen bu beyefendi, dünyanın en güçlülerinden biri. O güvenilir bir müttefik. İhtiyacım olduğunda her zaman yanımda.”

ifadelerini kullandı.

Erdoğan'ın Gazze belgesini imzalaması, Türkiye'nin Orta Doğu'da merkezi bir rol üstlenme çabalarına ivme kazandırdı. Erdoğan, Osmanlı dönemindeki bağları ve liderliği sık sık gündeme getirerek, bu statüyü pekiştirmeye çalışıyor.

Kaynaklara göre, anlaşmanın ardından Türkiye, ABD ile ikili ilişkiler de dahil olmak üzere, bu anlaşmadan fayda sağlama konusunda çalışmalarını hızlandırıyor.

Türkiye'nin, Washington'daki yenilenen iyi niyetini, durmuş olan F-35 savaş uçağı satışlarında ilerleme sağlamak, ABD'nin yaptırımlarını hafifletmek ve komşu Suriye'de Türkiye'nin güvenlik hedeflerini ilerletmek için ABD'nin yardımını almak için kullanması muhtemel.

Trump-Erdoğan görüşmesinde ilişkilerin yeniden düzenlenmesi başladı

Yetkililer, Ankara ile Washington arasındaki diplomatik yeniden düzenlemenin, Erdoğan'ın altı yıl sonra ilk kez Eylül ayında Beyaz Saray'a yaptığı ziyaret sırasında başladığını belirtiyor.

Toplantıda, Türkiye'nin 2020 yılında Rus S-400 füze sistemlerini satın alması nedeniyle ABD'nin uyguladığı yaptırımların kaldırılması için yaptığı baskı da dahil olmak üzere, çözülmemiş sorunlar ele alındı. Bu hamle Washington'u kızdırmış ve Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasına yol açmıştı.

Suriye de bir diğer önemli konuydu. Türkiye, ABD destekli SDG'nin Suriye ordusuna katılmaya zorlamak istiyor. Ankara, Türkiye'nin terör örgütü olarak tanımladığı PKK ile bağlantıları nedeniyle SDG'yi bir tehdit olarak görüyor.

Bu baskı giderek güçleniyor gibi görünüyor. SDG'den Mazlum Abdi, Suriye ordusuyla birleşme mekanizmasını onayladı ve Türkiye bu sonucu stratejik bir zafer olarak görüyor.

Gazze anlaşması, Türkiye'nin prestijini artıran diğer gelişmelerin ardından geldi. Trump, Erdoğan'ı bu yılın başlarında Rusya-Ukrayna görüşmelerine ev sahipliği yaptığı için övdü ve Ankara'nın etkisi, Türkiye'nin muhalefet güçlerini desteklediği 2024'te Suriye'de Beşar Esed'in düşüşünün ardından arttı.

Türkiye'nin Orta Doğu'da yeniden hakim bir rol üstlenme hedefi, bazı şüphecilere bir zamanlar bölgenin büyük bir kısmını yöneten Osmanlı İmparatorluğu'nun mirasını hatırlatıyor. Bir asır önce çöküşüyle modern Türkiye, laik bir cumhuriyet kurarken içe dönük bir politika izlemiş ve bölgesel diplomasiye bir ölçüde kenara itilmişti.

Yıllar boyunca Ankara, bölgesel istikrarsızlığın temel kaynağı olan İsrail-Filistin anlaşmazlığını çözmek için yürütülen üst düzey çabaların bir parçası değildi.

Türkiye'nin İslamcı hareketlere verdiği destek İsrail ve bazı Arap devletleriyle ilişkilerini gerginleştirdi ve Erdoğan yönetiminde NATO normlarından uzaklaştığı algısı, Türkiye'yi barış sürecinden daha da uzaklaştırdı.

Ancak Gazze ateşkes görüşmelerindeki çıkmazı aşmak için Trump, Erdoğan'a başvurdu ve Türk liderin Hamas üzerindeki etkisine güvendi. Türk İstihbarat Başkanı İbrahim Kalın önderliğindeki Türk yetkililer, Hamas'a ateşkesin bölgesel ve ABD'nin desteğini aldığını, hatta Trump'ın kişisel garantisini de içerdiğini garanti ettiler.

Erdoğan'ı devreye sokarak Trump, Ankara'ya bölgesel güç olarak arzuladığı rolü verdi.

Reuters'a konuşan iki diplomat bu hamlenin, Erdoğan'dan uzun süredir çekinen İsrail ve Mısır, Suudi Arabistan ve BAE gibi rakip Arap devletlerini tedirgin ettiğini belirtti.

Arap siyasi yorumcu Ayman Abdel Nour ise yaptığı değerlendirmede;

“Erdoğan, etkisini genişletme, fırsatları değerlendirme, olaylardan yararlanma, bunları kendi çıkarlarına çevirme ve bunlardan övgü toplama konusunda usta bir lider. Körfez ülkeleri, Türkiye'nin Gazze'de lider rol üstlenmesinden memnun değildi, ancak aynı zamanda bu çatışmanın sona ermesini, bir anlaşma sağlanmasını ve Hamas'ın kenara itilmesini istiyorlardı.”

ifadelerini kullandı.

Lübnanlı analist Sarkis Naoum ise, Arap devletlerinin Türkiye ile savaşın sona ermesi konusunda ortak çıkarları olduğunu, ancak Ankara'ya verilen daha büyük rolün, bölgedeki birçok ülke üzerinde Osmanlı imparatorluğunun egemenlik tarihini hatırlatarak onları endişelendirdiğini belirtti.