• Gökbilimciler, Samanyolu'nun yörüngesinde, daha önce bilinenden çok daha fazla, 100'e kadar sönük uydu galaksi olabileceğini tespit etti.
• Durham Üniversitesi'nden kozmologlar, bu bulguyu en yüksek çözünürlüklü süper bilgisayar simülasyonları ve matematiksel modelleme kullanarak elde etti.
• Eğer bu "yetim" galaksiler gözlemlenirse, evrenin büyük ölçekli yapısını açıklayan Lambda Soğuk Karanlık Madde (LCDM) teorisine güçlü bir destek sağlayacak.
• Yeni teleskoplar (örneğin Euclid), bu "kayıp" galaksileri doğrudan tespit etmeyi ve evrenin erken dönemlerine dair paha biçilmez bilgiler sunmayı hedefliyor.

Süper bilgisayar simülasyonlarıyla devrim niteliğinde keşif

İngiltere'deki Durham Üniversitesi'nden kozmologlar, bu şaşırtıcı keşfi, var olan en yüksek çözünürlüklü süper bilgisayar simülasyonlarını matematiksel modellemeyle birleştiren yeni bir teknik kullanarak gerçekleştirdiklerini açıkladılar. Cuma günü Durham'da düzenlenen Kraliyet Astronomi Derneği Ulusal Astronomi Toplantısı'nda duyurulan bu çalışma, kayıp "yetim" galaksilerin varlığını öngördü. Bu da Samanyolu'nun yakın mesafelerde 100 veya daha fazla uydu galaksisine sahip olabileceğini gösteriyor.

Durham Üniversitesi Hesaplamalı Kozmoloji Enstitüsü'nün baş araştırmacısı Isabel Santos-Santos, "Samanyolu'nun yaklaşık 60 doğrulanmış uydu galaksisi olduğunu biliyoruz, ancak Samanyolu'nun etrafında yakın mesafelerde dönen bu sönük galaksilerden düzinelerce daha olması gerektiğini düşünüyoruz" dedi.

Kozmolojinin standart modeline güçlü destek

Araştırmacılar, bu yeni keşfedilen galaksilerin teleskoplarla görülmesi durumunda, galaksilerin nasıl oluştuğuna dair geniş ölçekli yapıyı açıklayan Lambda Soğuk Karanlık Madde (LCDM) teorisine güçlü bir destek sağlayabileceğini belirtiyor. LCDM modeli, galaksilerin "devasa" karanlık madde kümelerinin merkezinde oluştuğunu öne sürüyor. Bu modele göre, evrenin toplam içeriğinin sadece %5'ini sıradan madde oluştururken, %25'i soğuk karanlık madde ve %70'i karanlık enerjidir.

Gökbilimcilere göre, evrendeki galaksilerin çoğu, Samanyolu gibi daha büyük bir galaksinin etrafında dönen uydu, düşük kütleli cüce galaksilerdir. Araştırmacılar, bu galaksilerin varlığının LCDM için zorluklar yarattığını, çünkü modelin önceki simülasyonların ortaya koyduğundan çok daha fazla eşlik eden galaksinin varlığını gösterdiğini belirtti. Ancak yeni teknik, bilim insanlarının yetim galaksilerin bolluğunu, dağılımını ve özelliklerini izlemelerine olanak sağladı.

Hesaplamalı Kozmoloji Enstitüsü'nde eş araştırmacı olan Carlos Frenk, modelin fizik ve matematiğin gücünün "açık bir örneğini" sunduğunu söyledi. Frenk, "Büyük bir süper bilgisayar kullanılarak çözülen fizik yasalarını ve matematiksel modellemeyi kullanarak, yeni ve güçlü teleskoplarla donatılmış gökbilimcilerin test edebileceği kesin tahminlerde bulunabiliriz" dedi.

Uzmanlar, mevcut kozmolojik simülasyonların sönük uydu galaksileri incelemek için gereken çözünürlüğe sahip olmadığını belirtiyor. Bu simülasyonlar, cüce galaksilere ev sahipliği yapan küçük karanlık madde halelerinin evrimini incelemek için gereken hassasiyetten yoksun.

Santos-Santos, "Tahminlerimiz doğruysa, bu durum evrendeki yapının oluşumu ve evrimi hakkındaki Lambda Soğuk Karanlık Madde teorisine daha fazla ağırlık kazandıracaktır" dedi. Teleskoplar ve aletlerdeki yeni gelişmeler, gökbilimcilere, sönük cisimleri gözlem yoluyla tespit etme yeteneği kazandırabilir. Santos-Santos, "Yakın bir gün bu 'kayıp' galaksileri görebileceğiz. Bu çok heyecan verici olur ve bize Evren'in bugün gördüğümüz şekliyle nasıl oluştuğu hakkında daha fazla bilgi verebilir" sözleriyle beklentilerini dile getirdi.