ABD merkezli “Gölge CIA” olarak adlandırılan düşünce kuruluşlarından Stratfor'da, Cuma günü Alaska'da gerçekleşecek olan Rusya-ABD Zirvesi'ne dair değerlendirmelerin yapıldığı bir analiz yayınlandı.

ABD'nin son dönemde stratejisindeki değişikliğin Rusya'yı yanıt vermeye zorladığı belirtilen analizde, ancak ABD Başkanı Trump'ın büyük tavizler vermeye hazır olduğu ve bu nedenle de görüşmenin sonuçlarının Ukrayna için bir kabus sernayosuna dönüşebileceği belirtildi.

Analizde ayrıca; görüşmenin sonuçlarına dair farklı senaryolar ortaya konularak değerlendirmelerde bulunuldu.

İşte Stratfor'da yayınlanan analiz:

15 Ağustos'ta ABD Başkanı Donald Trump, Alaska'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelerek Ukrayna'daki savaşı ve gelecekteki bir barış anlaşmasının kapısını açacak ateşkes olasılığını ve diğer ikili meseleleri görüşecek.

Medya raporlarına göre Washington ve Moskova, Rusya'nın saldırılarını durdurması ve cephe hatlarını dondurması karşılığında şu anda elinde tuttuğu toprakların tamamını olmasa da çoğunu almasına izin verecek önerilerde bulunuyor.

Trump görüşmeleri doğruladı ve “her iki tarafın da yararına olacak bazı toprak takasları olacak” ifadelerini kullandı.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'nin görüşmelere katılıp katılmayacağı belirsizliğini koruyor.

Beyaz Saray, Zelenskiy'nin katılımını desteklediğini açıkladı. Ancak Trump'ın Putin ile tek başına görüşmeye hazır olduğunu da belirtti. Putin ise Zelenskiy ile görüşme için koşulların henüz olgunlaşmadığını söyledi ve bu da Zelensky'nin görüşmelere katılmayacağını gösteriyor.

Bu bağlamda, Ukrayna için bu görüşmelerle ilgili en büyük risk, büyük toprak kayıplarını kesinleştirirken zayıf güvenlik garantileri sunan ve ülkeyi gelecekteki Rus saldırılarına açık hale getiren bir ABD-Rusya anlaşmasıdır.

ABD'nin Ukrayna'ya yaklaşımındaki değişim

Alaska toplantısının zamanlaması hem ABD hem de Rusya için mantıklı görünüyor.

Seçim kampanyası sırasında Trump, savaşı hızlı bir şekilde sona erdireceğine söz verdi. İlk stratejisi, ABD ile Rusya arasındaki ilişkileri iyileştirirken, Ukrayna'ya mali ve askeri desteği kesmekle tehdit ederek Kiev'i bir anlaşmayı kabul etmeye zorlamaktı. Ancak bu yaklaşım etkisiz kaldı, çünkü Rusya, anlaşma müzakerelerine başlamadan önce ek toprak kazanımları elde edebileceğini doğru bir şekilde düşündü.

Sonuç olarak, Beyaz Saray rotasını değiştirdi, Ukrayna'ya karşı daha dostane bir tutum sergilemeye başladı ve Rusya'ya ekonomik baskıyı artırdı. Özellikle, Rus petrolü satın alan ülkelere ikincil gümrük vergileri uygulamak suretiyle atılan adım işe yaradı ve bu tehdit şu anda Hindistan'da hayata geçirildi.

ABD'nin stratejisindeki bu değişiklik Rusya'yı yanıt vermeye zorladı.

Rusya, Ukrayna'da yavaş ama istikrarlı bir ilerleme kaydeden kuvvetleriyle savaş alanında nispeten rahat bir konumda bulunuyor. Ancak yaklaşan sonbahar yağmurları ve kış karları, Moskova'nın dördüncü çeyrekte ve özellikle 2026'nın ilk çeyreğinde önemli toprak kazanımları elde etmesini zorlaştıracak.

Buna ek olarak, Rus ekonomisi hala dirençli olsa da, yüksek enflasyondan hala büyük ama küçülen devlet fonuna kadar artan sorunlarla uğraşıyor ve ana petrol müşterilerinden kesintiye uğraması bu sorunları daha da kötüleştirecektir.

Bu bağlamda, Trump ile görüşmeyi kabul etmek Putin'in birçok hedefe ulaşmasını sağlıyor.

Bunlardan ilki, Trump'a barış sürecine bağlı kaldığı mesajını vermek ve böylece ABD'nin diğer Rus petrol alıcılarına (özellikle Çin'e) gümrük vergisi uygulaması ve daha zarar verici gümrük vergileri veya yaptırımlar getirme riskini azaltmaktır.

İkincisi, Putin ve Trump arasındaki ikili zirve, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık'taki Ukrayna'nın en sadık destekçilerini dışladığı için Batı'nın birliğini zayıflatmaktır.

Nitekim, hem Avrupa Birliği hem de Birleşik Krallık, Alaska zirvesinin duyurulmasının ardından günlerce masada yer talep ettiler, ancak sadece Trump ile bir telefon görüşmesi yapma sözü aldılar.

Üçüncü ve muhtemelen en önemli hedef ise, ABD-Rusya arasında doğrudan görüşmelerin, büyük ölçüde Rusya'nın yararına olacak Ukrayna'da potansiyel bir barış anlaşmasının kapısını açmasıdır.

Kiev'in kabus senaryosu

Ukrayna'yı kapsamayan bir ABD-Rusya barış anlaşması, Kiev için bir kabus senaryosudur.

ABD ve Avrupa'nın baskısına rağmen Moskova, işgal ettiği Ukrayna topraklarının kontrolü, Ukrayna'nın NATO'ya asla katılmayacağına dair resmi bir taahhüt, Ukrayna'nın sınırlı askeri kapasiteye sahip olacağı ve nükleer silaha sahip olmayacağına dair garantiler, ateşkes sonrası Ukrayna'yı koruyacak NATO birliklerinin bulunmaması ve Moskova'nın Ukrayna'nın gayrimeşru hükümeti olarak adlandırdığı yapının “nazilerden arındırılması” yani diğer bir deyişle, Zelensky'nin görevden alınması.

ABD, bu taleplerin çoğunu kabul etmeye istekli olduğunu zaten göstermiştir.

Trump yönetimi, Rusya ile yaptığı ilk görüşmelerde, Kırım'ı (Rusya'nın 2014 yılında Ukrayna'dan yasadışı olarak ilhak ettiği) Rus toprağı olarak tanımaya hazır olduğunu açıkladı.

Beyaz Saray da barışın sağlanması için Ukrayna'nın topraklarından vazgeçmesi gerektiğini defalarca dile getirdi. ABD, savaş sonrası Ukrayna'yı korumak için Avrupa güçlerinin varlığına açıkça karşı çıkmasa da, Beyaz Saray Ukrayna'da anlamlı bir ABD askeri varlığını dışladı. Ve yılın başlarında, ABD hükümet yetkilileri, Zelensky sonrası olası bir hükümetin sonucunu test etmek için önde gelen Ukrayna muhalefet figürleriyle bir araya geldi.

Rusya ile gerçek müzakereler başlamadan önce bu kadar çok taviz vermiş olması, Trump yönetiminin artık Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini savunmak için daha fazla çaba göstereceğine inanmayı zorlaştırıyor.

Beyaz Saray'ın Orta Doğu ve Asya Pasifik'e odaklanması ve yurt içinde hızlı siyasi zaferler peşinde olması nedeniyle, yönetim Kiev için özellikle yararlı bir anlaşma sağlamaktan çok, Ukrayna'daki savaşı sona erdirdiğini iddia etmekle daha çok ilgileniyor gibi görünüyor.

Bu durum Ukrayna için önemli bir risk oluşturmaktadır.

Eğer Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya mevcut cephe hatlarında minimum toprak değişikliği ve gelecekteki Rus işgallerini caydırmak için Ukrayna'da ABD varlığının olmaması şartlarını içeren bir anlaşmaya varırlarsa, Washington'un Kiev'i mali ve askeri yardımı kesmekle tehdit ederek bu anlaşmayı kabul etmeye zorlama riski vardır.

Bu durumda Kiev'in elinde sadece kötü seçenekler kalacaktır.

Bunlardan biri, savaşı durduracak ancak ülkeyi gelecekteki Rus işgallerine karşı son derece savunmasız bırakacak olan anlaşmayı kabul etmek olacaktır.

Diğeri ise, Ukrayna'nın ABD yardımını kaybetmesine ve yalnızca Avrupa desteğine güvenmek zorunda kalmasına neden olabilecek olan anlaşmayı reddetmek olacaktır. Bu, savaşı birkaç ay, hatta birkaç yıl daha uzatacak, ancak Rusya'nın sahada daha önemli ilerlemeler kaydetmesine ve daha da kötü toprak koşulları altında nihai bir barış anlaşmasına yol açacaktır.

ABD ile Rusya arasında bir anlaşma sağlanırsa, güvenlik garantileri konusu, toprak tavizlerinden daha önemli olmasa da, en az onun kadar önemli olacaktır. Savaşın üçüncü buçuk yılında, Ukraynalıların çoğu Rusya'nın işgal ettiği toprakların çoğunu elinde tutacağı gerçeğini kabullenmiştir. Önemli toprak tavizleri Ukrayna'da neredeyse kesin olarak protestolara ve siyasi istikrarsızlığa yol açacak olsa da, Ukrayna toplumunun ve siyasi kurumlarının büyük bir kısmı bunları kaçınılmaz olarak görmektedir.

Ukrayna'nın egemen bir devlet olarak gelecekteki varlığını belirleyecek asıl soru, Rusya'nın Donbas bölgesini (büyük kısmı Rusya'nın kontrolü altında) veya Kırım yarımadasını elinde tutup tutmayacağı değildir.

Rusya'nın sadece kısmen işgal ettiği Herson ve Zaporijya bölgeleri üzerindeki müzakereler, stratejik öneme sahip Dinyeper nehrine erişim sağladıkları için çok daha önemli olacaktır. Ancak bu bölgelerin geleceği Ukrayna'nın kaderini belirlemeyecektir.

Ukrayna'nın egemen bir devlet olarak varlığını sürdürebilmesi için asıl önemli olan, gelecekte Rusya'nın baskılarını gerçekçi bir şekilde caydırabilip caydıramayacağıdır.

Rusya'nın amacı, siyasi, ekonomik ve askeri baskı yoluyla Ukrayna'nın NATO'ya katılmasını engellemektir. Ukrayna ordusu, Şubat 2022'deki işgalden önceye göre çok daha güçlü olsa da, Rusya'nın sürekli ve inandırıcı bir saldırı tehdidi, yeniden işgal gerçekleşmese bile, Ukrayna'nın her iki kuruluşa üyeliğini imkansız hale getirecek ve ülkenin siyasi istikrarını ve ekonomik refahını zedeleyecektir.

Sonuç olarak, hem savaşın sonunu hem de gelecekte başka bir savaş olasılığını belirleyecek müzakere, güvenlik garantileri konusundaki müzakeredir.

Alaska son değil

Alaska'daki Putin-Trump görüşmesinin somut bir karar üretmemesi ve sadece barış sürecini canlı tutmak ve görüşmeleri sürdürmek için genel vaatlerde bulunması da tamamen mümkündür.

Diğer bir olası sonuç, Moskova ve Washington'un çelişkili şekillerde yorumlayacağı, gevşek tanımlanmış bir çerçeve anlaşması olabilir.

Bu, Beyaz Saray'ın son zamanlarda imzaladığı birçok ticaret anlaşmasıyla uyumlu olacaktır.

Üçüncü bir senaryo, somut müzakereler için alan yaratmayı amaçlayan, ancak birkaç gün veya hafta içinde çöken ve tüm tarafları stratejilerini yeniden düşünmeye zorlayan bir ateşkes olabilir.

Ancak her durumda, savaşın temel gidişatı benzer. Ukrayna, önemli toprak kayıpları ve zayıf güvenlik garantileri yolunda ilerlemektedir.

Bu, 15 Ağustos toplantısının hemen sonuçları ne olursa olsun, önümüzdeki aylarda veya yıllarda en olası senaryonun, Alaska'da veya daha sonra yapılacak görüşmelerde şartlar belirlenmiş olsun ya da olmasın, toprakları küçülmüş ve hala Rusya'nın yeniden saldırı riskiyle karşı karşıya olan bir Ukrayna olacağı anlamına gelir.