Avustralya merkezli düşünce kuruluşlarından The Australian Strategic Policy Institute'de, Trump'ın Ukrayna'daki savaşı bitirme adımlarının ve Avrupa'nın hem güvenlik hem de Ukrayna konusundaki yaklaşımının değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Avrupa kıtasının, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük silahlı çatışmanın riski altında olduğuna dikkat çekilen analizde, Ukrayna'da bir barış anlaşması için bastıran Trump'ın Avrupa'yı sarstığı ancak Avrupa ülkelerinin savaşın bitmesi için Trump ile birlikte hareket etmesi gerektiği tespiti yapıldı.

Analizde ayrıca; ABD'nin olmadığı bir denklemde Avrupa'nın kendi savunma yapısını kurma konusunda “dümensiz bir Avrupa” gerçekliği ile karşı karşıya olduğu tespiti yapıldı.

İşte The Australian Strategic Policy Institute'de yayınlanan analiz:

Jeopolitik gerilimlerin arttığı ve küresel parçalanmanın derinleştiği bir dönemde, Ukrayna savaşı özellikle küresel düzen için yıkıcı bir rol üstlendi.

Başından beri savaş hatları net bir şekilde çizildi ve Rusya bir taraftayken Ukrayna ve Batı diğer tarafta yer aldı. Küresel Güney'in büyük bir kısmı ise sadece çatışmanın sona ermesini umdu.

Ancak şimdi saflar değişiyor ve çatışmanın sonucu, küresel istikrarın devam edip etmeyeceğini belirleyecek. 

Üç yılı aşkın bir sürenin ardından, Avrupa Birliği, İngiltere ve Norveç de dahil olmak üzere Avrupa, Ukrayna'ya verdiği desteği büyük ölçüde sürdürüyor.

İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana komşularında yaşanan en büyük silahlı çatışma, kıta güvenliğine ilişkin temel varsayımlara meydan okuduğu ve Soğuk Savaş boyunca Avrupa'nın üzerinde dolaşan nükleer imha hayaletini yeniden canlandırdığı için Avrupa ruhunu derinden etkiledi. 

Ukrayna topraklarının bir kısmını Rusya'ya bırakan bir barış anlaşması da dahil olmak üzere Rusya'nın kazanacağı bir zaferin varoluşsal bir tehdit anlamına geleceği görüşü her zaman hakim olmuştur.

Ancak ABD, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun deyimiyle 'kanlı bir çıkmaza milyarlarca dolar akıtmak' istemediğine karar verdi.

Bu nedenle ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir barış anlaşması müzakere etmeye çalışıyor. Trump yönetimi, Ukrayna'yı böyle bir anlaşmanın gerektireceği tavizleri kabul etmeye zorlamak için askeri yardımı ve istihbarat desteğini askıya aldı ve daha sonra yeniden başlattı.

Yıllarca süren yaptırımların Rusya'yı ekonomik ve askeri olarak Amerika'nın yararına tüketmesi beklenirken, Batı'ya karşı kutsal olmayan bir Çin-Rus ittifakını güçlendirdi ve ABD'nin dikkatini ve kaynaklarını Avrupa'da tutan bir çatışmayı sürdürdü.

Ukrayna'da bir barış anlaşması için bastıran Trump, ABD'nin kayıplarını azaltmaya ve stratejik odağını ve askeri kaynaklarını Amerika'nın gerçek düşmanı Çin'in evi olan Hint-Pasifik bölgesine kaydırmaya çalışıyor.

Trump'ın selefi Joe Biden'ın da kabul ettiği gibi, sadece Çin, dünyanın en önde gelen gücü olarak ABD'yi geçebilecek kararlılık ve kabiliyete sahip. Ancak yine de ABD'nin Avrupa'da 100.000'den fazla askeri bulunuyor.

Bu nedenle ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth geçtiğimiz günlerde ABD'nin 'bağımlılığı teşvik eden' 'dengesiz' bir transatlantik ilişkiye 'artık tahammül edemeyeceği' uyarısında bulundu. Hegseth, ABD'nin 'Çin ile savaşı caydırmaya' odaklanabilmesi için Avrupa'nın 'kendi güvenliği için sorumluluk' alması gerektiğini söyledi.

Gelinen noktada asıl soru ise artık, Avrupa'nın kendi güvenliğini yönetebilecek kapasitede olup olmadığıdır.

Polonya Başbakanı Donald Tusk'ın kısa süre önce işaret ettiği gibi, Avrupa ekonomik güçten yoksun değil. İnsan eksikliği de yok. Eksik olan AB'nin küresel bir güç olduğuna dair inancıdır. Sonuç ise dümensiz bir Avrupa gerçekliğidir.

Diğer yandan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin de belirttiği gibi, Avrupa Ukrayna'ya yeterli silah desteği sağlamak için gerekli askeri-endüstriyel tabandan yoksun. 

Bu arada, Küresel Güney hala Ukrayna savaşının ekonomik yansımalarıyla, özellikle de sınırlı dış rezervleri olan küçük ve kırılgan gelişmekte olan ülkeler için özellikle yıkıcı sonuçları olan keskin bir şekilde artan gıda ve enerji fiyatlarıyla başa çıkmaya çalışıyor.

Şimdilik Ukrayna ve Avrupa güç yoluyla barış arayışına bağlı kalmaya devam ediyor. 

Ancak Ukrayna'nın direnişi ne kadar takdire şayan olsa da ve Rusya'nın alenen ihlal ettiği egemenlik ve toprak bütünlüğüne ilişkin uluslararası hukuk ilkelerini savunmak ne kadar önemli olsa da, gerçek şu ki çatışma bir çıkmaza girmiş durumda ve uluslararası yankıları artmaya devam ediyor.

Üç yıl süren askeri çıkmazın ardından ABD ve AB, 1950-53 Kore Savaşı'ndaki hataları tekrarlamak yerine, tüm taraflar savaşı sona erdirmek için gerçekçi bir yaklaşım benimsemeli ve bu doğrultuda müzakerelerde bulunmalıdır.