• Şikâyet, yasal kâr amacı gütmeyen kuruluş Avrupa Anayasa ve İnsan Hakları Merkezi (ECCHR) tarafından Fransız Ulusal Terörle Mücadele Savcılığına sunuldu.
• ECCHR, TotalEnergies'in tesisi koruyan Mozambik askerlerini doğrudan finanse ederek ve maddi olarak destekleyerek suça ortak olduğunu öne sürüyor.
• Bu askerlerin, Haziran-Eylül 2021 arasında şirket tesisinin girişindeki konteynerlerde yaklaşık 200 erkeği işkence, açlık, havasızlık ve infazla öldürdüğü iddia ediliyor.
• TotalEnergies CEO'su Patrick Pouyanné iddiaları yalanladı.

Berlin merkezli bir insan hakları kuruluşu olan ECCHR, 56 sayfalık suç duyurusunda TotalEnergies'in, Mozambik'te IŞİD bağlantılı bir isyanın sürdüğü bölgede tesis güvenliğini sağlamak amacıyla yaptığı eylemleri detaylandırdı.

ECCHR'nin iddiasına göre şirket, Mozambik Silahlı Kuvvetlerinin sistematik insan hakları ihlalleriyle suçlandığını bilmesine rağmen, kendi tesisini güvence altına almak amacıyla bu gücü desteklemeye devam etti.

“Totalenergies her şeyi biliyordu”

ECCHR Program Eş Direktörü Clara Gonzales ise yaptığı açıklamada şu ifadelerde bulundu:

"TotalEnergies, Mozambik silahlı kuvvetlerinin sistematik insan hakları ihlalleriyle suçlandığını biliyordu, ancak tesisini güvence altına almak tek amaçlarıyla onları desteklemeye devam etti."

POLITICO'nun araştırmasına göre, şirket tesisindeki iki penceresiz metal konteynere 180 ila 250 erkek dolduruldu. Hayatta kalan 11 kişinin ifadesine göre, bu erkekler 30 santigrat derece sıcaklıkta üç ay boyunca hapsedildi, bazen sadece bir avuç pirinç ve bir şişe kapağı su ile beslendi, işkence gördü ve sonunda infaz edildi. Ruanda müdahale gücünün olayı keşfetmesiyle sadece 26 kişi kurtulabildi.

Hukuki emsal ve maliyetler

Bu dava, suçların başka bir ülkede işlenmesine rağmen şirketin milliyeti nedeniyle Fransa'da yargılanmasını sağlayan uluslararası adalet ilkesinin genişletilmesine dramatik bir örnek teşkil ediyor.

ECCHR, daha önce de Fransız çimento üreticisi Lafarge hakkında Suriye'de IŞİD'i finanse etme suçlamasıyla dava açmış, Lafarge bu ay Paris'te yargılanmaya başlamıştı.

TotalEnergies, bu yıl Mozambik'teki operasyonlarıyla ilgili ikinci yasal eylemle karşı karşıya. Şirket, ayrıca Mart 2021'deki Palma saldırısında 55 yüklenici çalışanının ölümü nedeniyle de "taksirle adam öldürme" suçlamasıyla karşı karşıya.

TotalEnergies, saldırı sonrası askıya aldığı projesini yeniden başlatmayı hedefliyor ancak CEO Pouyanné, 2021'den bu yana ek 4,5 milyar dolarlık maliyete katlandığını ve bu miktarı Mozambik hükümetinden talep ettiğini açıkladı.

Projenin finansmanında belirsizlikler sürerken, mali destekçiler arasında yer alan İngiltere, Hollanda ve ABD'deki kuruluşlar soruşturmalarını sürdürüyor.