Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin önerisi, Avrupa ülkelerinin mevcut sistemlerini Ukrayna’ya geçici olarak tahsis etmesini ve daha sonra bu sistemlerin yenileriyle değiştirilmesini öngören bir “ödünç ve yenile” mekanizmasına dayanıyor.

Cumhurbaşkanı Zelenskiy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “25 Patriot sistemi sipariş etmek istiyoruz. Avrupa’daki ortaklarımız mevcut sistemleri geçici olarak bize ödünç verebilir. Biz beklemek istemiyoruz.” ifadelerini kullandı. Zelenskiy, teklifin henüz resmi bir sipariş değil, bir finansman ve tedarik modeli önerisi olduğunu da vurguladı.

Patriot sistemlerinin kritik önemi

Patriot hava savunma sistemi, uzun menzilli balistik ve seyir füzelerine karşı etkili savunma yeteneğiyle biliniyor. Sistem; radar, muharebe kontrol ünitesi ve çoklu füze fırlatıcılarından oluşan kompleks bir yapıya sahip.

Ukrayna, mevcutta NASAMS ve IRIS-T gibi sistemlerle alçak ve orta irtifa tehditlerine karşı koruma sağlarken, Patriot sistemleriyle bu savunma hattını yüksek irtifaya genişletmeyi hedefliyor.

Yetkililere göre, bu sistemlerin özellikle elektrik altyapısı, hava üsleri ve lojistik merkezleri gibi yüksek öncelikli hedeflerin korunmasında kritik rol oynaması bekleniyor.

Finansman modeli ve hukuki süreç

Zelenskiy’nin “ödünç ve yenile” önerisine göre, Avrupa ülkeleri kendi Patriot bataryalarını geçici olarak Ukrayna’ya sağlayacak, ardından ABD üretimi yeni sistemler devreye girdikçe bu bataryalar geri iade edilecek. Almanya bu mekanizmada öncü bir rol üstlenmiş durumda; ülke, halihazırda bazı Patriot sistemlerini Ukrayna’ya konuşlandırmıştı.

Ancak planın hayata geçebilmesi için hukuki süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Ukrayna’nın ABD’ye resmi bir talep mektubu (Letter of Request) sunması, ardından Amerikan makamlarının bu talebi Silah İhracat Kontrol Yasası kapsamında onaylaması gerekiyor. Üçüncü taraf ülkelerden geçici devrin yapılabilmesi için de Washington’un onayı şart.

Zelenskiy, talebin tahmini değerinin 3,5 ila 3,6 milyar dolar aralığında olduğunu belirterek, Patriot mühimmatları ve HIMARS sistemlerinin de bu pakete dahil edilmesini önerdi.

ABD ve Avrupa’nın mevcut durumu

ABD şu ana kadar Ukrayna’ya tam kapsamlı bir Patriot bataryası satışını resmi olarak onaylamadı. Washington’un Ukrayna’ya yönelik mevcut yardımları, daha çok bakım, lojistik destek ve füze mühimmatı tedarikine odaklanıyor.

Öte yandan, ABD savunma sanayisinin üretim kapasitesi giderek artıyor. Amerikan üreticilerinin 2025 yılı içinde 600’den fazla PAC-3 MSE tipi Patriot füzesi teslim etmesi bekleniyor. Bu artış, sistemin sürdürülebilirliğini destekleyen önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.